Handgeschreven brief (klacht). Juli 1939 (incident vond plaats op zaterdag 22 juli 1939). S. Hoepelman, Roetersstraat 2 B, Amsterdam. De Directeur van "Marktwezen" te Amsterdam. № 26/37/1 M. 1339 28/7

Aan den Heer Directeur van
"Marktwezen" te Amsterdam.

Hooggeachte Heer!

Ondergetekende veroorlooft zich de volgende ervaring onder Uwe aandacht te brengen.
Zaterdagmiddag 22 Juli 1939 moest ik met een bakfiets bij een klant op de Archinedesweg [Archimedesweg] iets bezorgen, ik kwam van mijn standplaats "Dapperstr." en ging de Celebesstraat op op het einde van deze straat vroeg ik aan een bloemenventer die daar stond met een handkar, "waar is de Archimedesweg" en hij zei "loopt maar steeds rechtuit."
Alhoewel ik twijfelde, bleek mij later dat deze koopman mij bewust misleidde. Op de terugweg ontmoette ik weer deze man en ik vroeg hem, "Wie hou jij nu voor den gek"
De man antwoordde, "Ik dacht je moest naar Palestina" Daarvan oordeel ik dat een straatkoopman het publiek behoorlijk te woord moet staan, meen ik dit u te moeten melden, daar deze lieden door hun onbeschoft optreden anderen ergeren.
Ben ik juist ingelicht is de naam van deze man Wout Koedijk. In het vertrouwen nog het een en ander over dit optreden te mogen vernemen. Teeken ik met de meeste achting

(S. Hoepelman) [Handtekening: Hoepelman] Roetersstr 2 B.
A.s.d. * Inhoud: De brief is een formele klacht van een bezorger (S. Hoepelman) over de wangedrag van een straatverkoper (bloemenventer). Hoepelman werd opzettelijk de verkeerde kant op gestuurd toen hij de weg vroeg.
* Kernincident: Wanneer de afzender de verkoper confronteert met de misleiding, krijgt hij een antisemitische opmerking naar het hoofd geslingerd: "Ik dacht je moest naar Palestina".
* Toon: De schrijver hanteert een beleefde, doch stellige toon. Hij spreekt de directeur van Marktwezen aan op zijn verantwoordelijkheid om toe te zien op het fatsoen van straatkooplieden.
* Taal: Typisch vooroorlogs formeel Nederlands (bijv. "veroorlooft zich", "teeken ik"). Opvallend is de spelfout in "Archinedesweg" (bedoeld is de Archimedesweg). * Historische context: De brief is geschreven op 22 juli 1939, slechts enkele weken voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De opmerking over Palestina is een directe verwijzing naar het zionisme en de toenmalige maatschappelijke spanningen waarbij Joodse burgers te horen kregen dat ze "terug" naar Palestina moesten.
* Geografische context: Het incident speelt zich af in Amsterdam-Oost (Dapperstraat, Celebesstraat, Archimedesweg), een buurt die destijds een aanzienlijke Joodse populatie kende.
* Maatschappelijke context: "Marktwezen" was de gemeentelijke instantie die vergunningen verleende aan straatverkopers. Een klacht bij deze instantie kon gevolgen hebben voor de vergunning van de venter (Wout Koedijk). De brief getuigt van de toenemende openlijke onverdraagzaamheid en antisemitisme in de publieke ruimte kort voor de bezetting. S. Hoepelman Marktwezen