Ambtsverslag / Rapport van de marktinspectie. 13 januari 1943 (met latere aantekeningen tot februari 1943). [Bovenaan links:]
No. 25/2/1 M. 1043 14

[Bovenaan rechts:]
Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen
Alhier

[Midden:]
Rapport

Op 13 Jan j.l. om ± 11.30 u. vervoegde zich een dame bij mij in het marktkantoor, die mij gerookte bliek toonde, die zij bij den opb.h. [openbare handel] M. Goldstein had gekocht, volgens haar mededeeling, tegen de prijs van f 0,90 per half pond.

Waar geen telefoon aanwezig is in het marktkantoor, trachtte ik door gebruik te maken van de telefoon in de loods van den heer Breitschneider (naast het marktkantoor) den heer Visser, ambtenaar bij den C.C.D. te bereiken om maatregelen voor inbeslagname te nemen, hetgeen mij niet lukte. Direct daarop begaf ik mij met den controleur Hulshof naar het bedoelde punt.

Het bleek echter, dank zij het gebrek aan een telefoon in het marktkantoor, dat Goldstein reeds gewaarschuwd was en met de gerookte visch was vertrokken. Intusschen had zich een vijftigtal vrouwen verzameld om de ledige plaats van den heer Goldstein, die zich zeer opstandig toonde vanwege de afpersing door den heer Goldstein.
Hierklem dring ik aan op scherpe controle van de zijde der C.C.D., zoodat dit in dergelijke gevallen in de toekomst tot een minimum zullen gaan behooren.

Amsterdam, 13 Jan j/l 43
[Handtekening, mogelijk Van Moerkenheim]

[Kantlijn links en midden:]
Goldstein oproepen 14-1-43 de Hoey
Nogmaals oproepen 18-1-43 de Hoey

[Onderaan:]
p. 18-1-'43
Heer Van Moerkenheim
Goldstein op 25 Januari ontvangen.
Had op 8 Januari 24 pond ger. bliek op V.M. gehad en deze, i.v.m. kwetsuur aan arm, eenige dagen later, dus waarschijnlijk op den 13 dezer, verkocht. Ontkent ten stelligste dat hij deze visch voor 0,90 heeft verkocht per 1/2 pond. Heeft ze verkocht voor 0,35 per 1/2 pond.
2. 6. 2. * De klacht: Een klant klaagt dat zij 0,90 gulden heeft betaald voor een half pond gerookte bliek. Dit werd in 1943 als een excessieve prijs beschouwd (prijsopdrijving).
* Het incident: De ambtenaar wil de C.C.D. inschakelen voor inbeslagname, maar door de afwezigheid van een telefoon in het eigen kantoor en de vertraging die het bellen bij de buren oplevert, wordt de koopman (Goldstein) getipt. Hij vlucht voordat de inspecteurs ter plaatse zijn.
* Sociale onrust: Er ontstaat een oploop van ongeveer vijftig boze vrouwen bij de lege kraam, wat de spanningen op de markt over voedselprijzen en schaarste illustreert.
* Verweer: Goldstein wordt later (25 januari) verhoord. Hij ontkent de hoge prijs en beweert de vis voor 0,35 gulden te hebben verkocht. Hij voert een armblessure aan als reden waarom de vis pas dagen na aankoop werd verkocht. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De C.C.D. (Crisis Controle Dienst) was belast met het handhaven van de distributieregels en de maximumprijzen om de zwarte handel tegen te gaan. Omdat veel goederen schaars waren, was prijsopdrijving een groot maatschappelijk probleem dat vaak tot volkswoede leidde, zoals hier beschreven bij de "vijftigtal vrouwen".

Opvallend is de naam van de koopman, M. Goldstein. Gezien de datum (januari 1943) bevonden Joodse markthandelaren zich in een extreem precaire positie; zij werden door de bezetter stelselmatig uit het economische leven geweerd en waren vaak het doelwit van extra strenge controles of provocaties. De afloop van deze specifieke zaak is uit dit document niet op te maken, maar dergelijke rapporten konden in die tijd leiden tot zware straffen of deportatie.