Ambtsbericht/Rapport (No. 54). Een marktinspecteur/beambte (niet bij naam getekend op deze pagina). Den Heer Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. [Linksboven]
No. 25/12/1 M. 1943 26/5
Onderwerp
Vischverkoop op Zon-
en feestdagen.

[Rechtsboven, in rood potlood]
Informatie t.a.v. aankomst visch.

[Rechtsboven]
Den Heer Directeur
v/h Marktwezen
Alhier

[Aantekeningen in potlood bovenin]
behoort
aan
inspecteur
te 27/5/43
gezien
opbergen.

[Midden]
Rapport no. 54

[Inhoud]
In aansluiting op mijn rapport d.d. 10 Mei j.l. betreffende den verkoop van visch op Zon- en feestdagen, dient het volgende:
Op Maandag 23 Mei j.l., dienstdoende op de markt Albert Cuypstraat, alwaar, gezien het aantal aldaar ingedeelde vischkooplieden, de grootste aanvoer van visch te verwachten was, is op dien dag niets aangevoerd.
Ongeveer 350 à 400 menschen hadden zich, vanaf vier uur, in een rij onder politietoezicht opgesteld.
Toen om ongeveer 10 uur den wachtenden door mij bekend werd gemaakt, dat er heden geen visch aangevoerd zou worden, dreigde onder de verbitterden een opstand uit te breken.
Dit vond zijn oorzaak in het feit, dat enkele wachtenden hun medelotgenooten had medegedeeld, dat er visch op de Grooth. markt* verdeeld was en dat zij pertinent wisten, dat ook vischkooplieden van de A.C. markt visch toegewezen konden krijgen „omdat de letter M aan de beurt was.”
Hun informatie bleek inderdaad juist te zijn,

--- Dit document biedt een rauw inkijkje in de dagelijkse spanningen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in 1943. De focus ligt op de voedselschaarste en de daaruit voortvloeiende sociale onrust.

• Schaarste en Wanhoop: Mensen staan al vanaf 4 uur 's ochtends in de rij voor vis, wat op dat moment een van de weinige beschikbare eiwitbronnen was. Het feit dat er na zes uur wachten niets geleverd wordt, leidt tot een bijna-opstand ("dreigde een opstand uit te breken").
• Bureaucratie vs. Realiteit: De inspecteur rapporteert zakelijk over de mislukte distributie. Er is sprake van een systeem waarbij kooplieden op alfabetische volgorde (letter M) vis toegewezen kregen, maar de communicatie naar het publiek toe faalde volledig.
• Controle: De aanwezigheid van "politietoezicht" bij een viskraam onderstreept hoe explosief de situatie rondom de voedselvoorziening was.
• Informatievoorziening: Het publiek bleek vaak beter geïnformeerd over de werkelijke voorraden (via de Groothandelsmarkt) dan de ambtenaren ter plaatse wilden toegeven, wat het wantrouwen tegenover de instanties vergrootte.

--- * Oorlogstijd: In mei 1943 was de Tweede Wereldoorlog in volle gang. Nederland leed onder de bezetting; rantsoenering was streng en de tekorten werden nijpend.
* Datum-correctie: In de tekst staat "Maandag 23 Mei". In 1943 viel 23 mei echter op een zondag (Eerste Pinksterdag). Waarschijnlijk wordt Maandag 24 mei (Tweede Pinksterdag) bedoeld, aangezien markten vaak op die feestdag extra aanbod verwachtten.
* Locatie: De Albert Cuypmarkt ("A.C. markt") was en is de belangrijkste dagmarkt van Amsterdam. De "Grooth. markt" verwijst naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat, waar de vis werd aangevoerd en verdeeld.
* Taalgebruik: Het document is geschreven in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "visch", "tusschen", "j.l.").

* Noot: De schrijver noteert 23 mei, maar 24 mei 1943 was de betreffende maandag (Tweede Pinksterdag).
** Grooth. markt = Groothandelsmarkt.