Proces-verbaal/Rapport betreffende een overtreding van de Ventverordening. 19 januari 1943. [Linksboven, onderstreept:] Inschrijven
[Stempel linksboven:] No. 46e/6/1 M. 1943 [met handgeschreven toevoeging:] 20

[Rechtsboven:] Amsterdam 19-1 '43
[Eronder, onderstreept:] sol

Rapport.

Ik, ondergetekende, zag hedenmorgen te ± 11.15 uur, de mij bekende vischventer Dorland, welke op de Rijpgracht alhier aan het aldaar passerende publiek visch verkocht.

Ik heb een persoon die van Dorland visch had gekocht aangehouden, hij gaf mij op genaamd te zijn: H.G. Gooten, wonende Rijpgracht 17 I h, hij verklaarde mij desgevraagd: „Ik heb gerookte sprot gekocht 1 ons voor 1 kwartje.” Uit het onderzoek door mij ingesteld, bleek het geen sprot maar gerookte bliek te zijn.

Dorland die zich inmiddels verwijderd had, heb ik later aangehouden in de Solebaystraat en de visch 2 1/2 pond sprot file en 23 pond gerookte bliek in beslag genomen. Uit zijn persoonsbewijs bleek hij genaamd: Pieter Dorland, geb. 19-3-1898 te Marken, visscher wonende Kerkbuurt 114.

[Rechtsonder:]
De controleur,
[Handtekening, mogelijk:] Moepel

[Linksonder:]
Den Heer Inspecteur
u.w.

[In de linkermarge:]
Gezien 22-1-43 de Heer... [onleesbare paraaf]

[Voetnoot:]
Ventverordening model 15. 10.000-1-'37-388 In dit rapport doet een Amsterdamse controleur verslag van een opsporing tijdens de Duitse bezetting. De visventer Pieter Dorland uit Marken wordt betrapt op het verkopen van vis op de openbare weg (de Rijpgracht).

De overtreding is tweeledig:
1. Misleiding: De venter verkocht "gerookte bliek" (een goedkopere vissoort) aan een klant onder de naam "gerookte sprot" voor de prijs van 25 cent (een kwartje) per ons.
2. Beslaglegging: Na de staandehouding van een klant wordt Dorland later in de Solebaystraat achterhaald. Er wordt een aanzienlijke hoeveelheid vis in beslag genomen: 2,5 pond sprotfilet en maar liefst 23 pond gerookte bliek.

Het document toont de strikte controle op de handel in levensmiddelen tijdens de oorlogsjaren, waarbij ambtenaren specifiek letten op prijsopdrijving en de kwaliteit/soort van de aangeboden waar. Dit document stamt uit januari 1943, een periode midden in de Tweede Wereldoorlog waarin Nederland gebukt ging onder schaarste en een streng distributiestelsel.

• Voedselschaarste: De handel in vis was aan banden gelegd. Veel vissers uit plaatsen als Marken probeerden hun vangst direct in de stad te verkopen, vaak buiten de officiële kanalen om of tegen hogere prijzen (zwarte markt).
• Bliek vs. Sprot: Bliek (jonge haring of verwante kleine vis) werd vaak als surrogaat voor de duurdere sprot verkocht. Het misleiden van consumenten over de soort vis was een veelvoorkomende praktijk om de winstmarges te vergroten onder druk van de economische crisis.
• De Rijpgracht en Solebaystraat: Deze straten liggen in de wijk Bos en Lommer in Amsterdam-West, een buurt die in die tijd nog deels in ontwikkeling was en waar veel controle werd uitgeoefend op straathandel.
• Persoonsbewijs: De vermelding dat de identiteit is vastgesteld via het "persoonsbewijs" herinnert aan de door de bezetter ingevoerde legitimatieplicht, die cruciaal was voor de controle op de bevolking. H.G. Gooten