Getypte brief op officieel briefpapier. 14 Augustus 1916. Algemeene Nederlandsche Ambtenaarsbond, Afdeeling Amsterdam. Burgemeester en Wethouders (H.H. Burgemeester en Wethouders) der Gemeente Amsterdam. Algemeene Nederlandsche Ambtenaarsbond.
AFDEELING: AMSTERDAM.

SECRETARIAAT:
Da Costastraat 31 huis
Telefoon: Zuid 2703

AMSTERDAM, den 14 Augustus 1916.

Aan
H.H. Burgemeester en Wethouders
der Gemeente Amsterdam, Stadhuis
Stad.

Mijne Heeren,

Wij doen U hierbij toekomen een rapport, waarin zijn neergelegd de resultaten eener gehouden enquête naar de positie der losse schrijvers in dienst der Gemeente Amsterdam.

Uit dit rapport moge U blijken, dat de salariëering en de betaling van het overwerk aan de verschillende diensten uiteenloopen, zonderdat daarvoor een afdoende verklaring kan worden gegeven. Verder ontbreekt een regeling van doorbetaling van het loon bij ziekte.

Het verheugt ons ten zeerste, dat Uw College reeds een bevredigende regeling voor de vacantie dezer losse schrijvers heeft getroffen.

Wij spreken den wensch uit, dat Burgemeester en Wethouders van Amsterdam ertoe zullen willen medewerken, dat het beginsel van een gelijk loon voor gelijkwaardigen arbeid ook voor deze personen wordt aanvaard en eenige ziekte-regeling moge worden getroffen.

Gelden deze sobere wenschen ten aanzien van de losse ambtenaren, die tengevolge der mobilisatie zijn aangenomen, de volle aandacht van Uw College verdienen o. i. zij, die reeds jaren achtereen gewoon zijn, voor korter of langer, diensten aan de gemeente te bewijzen, zonderdat hun loonstandaard in al dien tijd omhoog is gegaan.

't Welk doende, enz.:
Namens het Afdeelingsbestuur,
F. S. NOORDHOFF, Voorzitter.
H. VAN DUGTEREN, Secretaris. Deze brief is een formeel schrijven van de Amsterdamse afdeling van de Algemeene Nederlandsche Ambtenaarsbond (ANAB) aan het stadsbestuur. De kern van de brief is de aanbieding van een rapport gebaseerd op een enquête onder "losse schrijvers" (tijdelijke of onregelmatige kantoorbedienden) in dienst van de gemeente.

De bond kaart drie hoofdpunten aan:
1. Onverklaarbare loonverschillen: De salarissen en vergoedingen voor overwerk verschillen per gemeentelijke dienst zonder duidelijke reden.
2. Ontbreken van ziekteregeling: Er is geen regeling voor het doorbetalen van loon bij ziekte voor deze groep.
3. Gelijk loon voor gelijk werk: De bond pleit voor een eerlijker en gestandaardiseerd loongebouw.

De brief is beleefd van toon; de bond spreekt zijn dank uit voor de reeds getroffen vakantieregeling, maar benadrukt dat voor de rest van de arbeidsvoorwaarden, zeker gezien de stagnerende loonstandaard over de jaren heen, verbetering noodzakelijk is. Er wordt specifiek onderscheid gemaakt tussen degenen die door de mobilisatie zijn aangenomen en degenen die al jarenlang op tijdelijke basis voor de gemeente werken. De brief dateert uit augustus 1916, midden in de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, was het leger gemobiliseerd, wat leidde tot een tekort aan mankracht in de reguliere economie en het overheidsapparaat. Dit verklaart de verwijzing naar "losse ambtenaren, die tengevolge der mobilisatie zijn aangenomen".

Tegelijkertijd was dit een periode van groeiende sociale onrust en de opkomst van de vakbeweging. Ambtenaren mochten zich pas sinds het begin van de 20e eeuw organiseren. De Algemeene Nederlandsche Ambtenaarsbond (opgericht in 1905) speelde een belangrijke rol in het professionaliseren van de arbeidsvoorwaarden binnen de overheid.

In de vroege 20e eeuw was de positie van "losse" of tijdelijke krachten vaak precair; zij genoten niet dezelfde rechten en zekerheden als vast aangestelde ambtenaren. De eis voor "gelijk loon voor gelijkwaardigen arbeid" was destijds een vooruitstrevend principe dat de bond probeerde te verankeren in het gemeentelijke beleid. De inflatie tijdens de oorlogsjaren maakte de roep om loonsverhoging voor deze kwetsbare groep extra urgent.