Gedrukt rapport/inleiding van een sociaal-economisch onderzoek. Het rapport beschrijft een enquête van juni 1916. RAPPORT

in zake

de arbeidsvoorwaarden en dienstverhoudingen van de schrijvers in lossen dienst
der GEMEENTE AMSTERDAM,

bevattende de resultaten eener ingestelde enquête door het bestuur der
AFDEELING „AMSTERDAM”
van den
Algemeenen Nederlandschen Ambtenaarsbond.

INLEIDING.

Mede naar aanleiding van den steeds nijpender wordenden nood, door de
stijgende duurte, en gevolg gevende aan den drang van belanghebbenden, besloot
het Afdeelingsbestuur in Juni 1916 een enquête in te stellen naar de arbeidsvoorwaarden
van het losse schrijverspersoneel in dienst der Gemeente Amsterdam.
Daartoe werd met behulp van de onderafdeeling „Gasfabrieken” van wie het
eigenlijke idee was uitgegaan en die ter zake kundig kon worden geacht, een vragen-
lijst samengesteld, als bijlage bij dit rapport gevoegd, waarop gevraagd werd naar het
loon, de vacantie, het overwerk, de doorbetaling van de wedde bij ziekte, enz. enz.
Deze vragenlijst werd aan alle belanghebbenden toegezonden.
Van deze vragenlijsten kwamen 81 behoorlijk ingevuld binnen; 25 andere lijsten
waren voor het beoogde doel ongeschikt, deels omdat anderen dan door de enquête
bedoelden, bijv. vastaangestelden of zij die een vaste aanstelling konden tegemoet
zien, ze ook hadden ingevuld, deels door volstrekt onvolledige invulling, waardoor het
onmogelijk was na te gaan uit welken dienst de lijst kwam en andere onvolledigheden.
De voor het gebruik geschikte vragenlijsten zijn gerangschikt naar de bedrijven,
mede omdat bleek, dat aan elk bedrijf weer andere verhoudingen geldend zijn. De
beantwoordingen zelve zijn weder zoodanig geordend, dat over alles een vergelijkend
overzicht mogelijk is.

--- Het document is de titelpagina en inleiding van een formeel onderzoeksrapport uitgevoerd door een vakbond (de Algemeenen Nederlandschen Ambtenaarsbond). De focus ligt op een specifieke groep gemeentepersoneel in Amsterdam: de "schrijvers in lossen dienst". Dit waren administratieve krachten zonder vast contract.

De tekst hanteert een zakelijke en methodische toon. Er wordt verantwoording afgelegd over de aanleiding (economische nood), de methode (enquête via vragenlijsten) en de datakwaliteit (waarom bepaalde lijsten zijn afgekeurd). Het onderzoek richt zich op primaire arbeidsvoorwaarden: loon, vakantie, overwerk en ziekteverzuim. De vermelding van de "Gasfabrieken" als mede-initiatiefnemer wijst op de sterke organisatiegraad binnen de Amsterdamse nutsbedrijven in die tijd.

--- Dit document stamt uit 1916, midden in de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, had de oorlog grote economische gevolgen. De "stijgende duurte" waar de tekst naar verwijst, was een direct gevolg van schaarste, blokkades en inflatie tijdens de oorlogsjaren. Hierdoor kwamen met name de lagere ambtenaren en personeel in "lossen dienst" in grote financiële problemen.

De vroege 20e eeuw was ook de periode van de opkomst van ambtenarenbonden. Ambtenaren mochten zich pas sinds het begin van de eeuw organiseren, en dit rapport is een voorbeeld van hoe deze bonden probeerden de positie van hun leden te verbeteren door middel van feitelijke dataverzameling. Het illustreert de precaire positie van tijdelijk personeel binnen de gemeentelijke bureaucratie van Amsterdam in een sociaal-economisch roerige tijd. Gemeente Amsterdam