Getypte brief met handgeschreven aanvullingen. 20 februari 1916. De Secretaris (ondertekend met een onduidelijk handmerk, mogelijk 'C. B...'). COMMISSIE IN ZAKE HET
MARKTWEZEN TE AMSTERDAM

AMSTERDAM, 20 Februari 191 6.
RAADHUIS, KAMER 52

In verband met de discussie in de laatste vergade-
ring heb ik de eer U mede te deelen:

1e. dat het aantal aanvragers om een plaats op Nieuwmarkt
en Waterlooplein is.......................360
Hiervan hebben reeds een plaats....... 40
Aantal aanvragers zonder plaats 320

2e. dat op het Waterlooplein meer dan één plaats van 3
by 3 M. hebben.......................... 59 personen
Van dezen hebben een grootere plaats
noodig wegens den aard der artikelen. 22 "
Te winnen door slechts één plaats
te geven................................ 37 plaatsen

3e. dat door het doen vervallen van het politieposthuis
kunnen worden gewonnen 6 plaatsen van 3 by 3 M.
door het vervallen der
kiosk nog 1 plaats

Totaal 7 plaatsen

4e. dat, indien alle plaatsen werden ingekrompen tot 3
by 2 M., gewonnen werden: 50 plaatsen op de Nieuwmarkt
40 " " het Waterlooplein

Totaal 90 plaatsen

5e. dat dus door alle maatregelen samen kunnen worden ge-
wonnen 37 + 7 + 90 = 134 plaatsen by 320 aanvragen.

De Secretaris,
[Handtekening]

Aan
den Heeren Leden der Commissie De brief is een ambtelijke exercitie in ruimtelijke ordening en marktbeheer. De secretaris zet puntsgewijs uiteen hoe de nijpende schaarste aan marktplaatsen kan worden aangepakt. Op dat moment zijn er 320 gegadigden die buiten de boot vallen.

Er worden drie concrete scenario's geschetst om de capaciteit te vergroten:
1. Beperking van standplaatsen per persoon: Door handelaren die nu meerdere plekken bezetten terug te brengen naar één plek (met uitzondering van specifieke branches), kunnen 37 plaatsen worden vrijgemaakt.
2. Sloop van opstallen: Het verwijderen van een politieposthuis en een kiosk levert 7 plaatsen op.
3. Inperking van de afmetingen: Door de standaardmaat van een kraam te verkleinen van 3x3 meter naar 3x2 meter, kunnen er 90 extra plekken worden gecreëerd.

De conclusie is echter ontnuchterend: zelfs als alle maatregelen worden doorgevoerd, kunnen er slechts 134 nieuwe plaatsen worden gecreëerd voor 320 wachtenden. De schaarste blijft dus aanzienlijk. Dit document stamt uit 1916, midden in de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, had de oorlog grote economische gevolgen, zoals schaarste aan goederen en stijgende prijzen. Voor veel Amsterdammers was de straathandel een cruciale manier om in hun levensonderhoud te voorzien, wat de enorme druk op de beschikbare marktplaatsen verklaart.

De locaties, de Nieuwmarkt en het Waterlooplein, vormden het hart van de handel in de oude Amsterdamse binnenstad en de Joodse buurt. Het Waterlooplein was destijds de belangrijkste plek voor de handel in tweedehands goederen ('lompen en metalen'). De discussie over de afmetingen van de kramen (3 bij 3 meter naar 3 bij 2 meter) toont de voortdurende strijd om elke vierkante meter in de dichtbevolkte stad.