Oningevuld officieel formulier (Model a). 1942 (afgeleid van de drukcode '42 onderaan het document). RIJKSDIENST VOOR DE WERKVERRUIMING TE 'S-GRAVENHAGE

De ondergetekende, ..................................................................................................... , kok-beheerder

van het werkkamp ..................................................................... , te ............................................. ,

verklaart, dat ........................................................................................ (naam en voorletters),

geboren d.d. ........................................................................................... , met ingang van heden

niet meer tot hoogergenoemd kamp behoort. Zijn distributiebescheiden

zijn blijkens mij getoonde verklaring ingeleverd bij den Distributiedienst te

................................................................ . Deze kunnen hem weder worden uitgereikt.

                    Datum :                                             Handteekening :

........................................................               ....................................................................................

Model a
Ⓐ 32679 - '42 - K 983 Dit formulier diende als een officieel bewijs van vertrek van een arbeider uit een werkkamp van de Rijksdienst voor de Werkverruiming (RdVW). Het moest worden ondertekend door de "kok-beheerder", wat aangeeft dat deze functionaris verantwoordelijk was voor de dagelijkse administratie en logistiek van het specifieke kamp.

De kern van de verklaring is tweeledig:
1. Het bevestigt dat de persoon niet langer werkzaam of woonachtig is in het genoemde kamp.
2. Het regelt de overdracht van de distributiebescheiden (voedselbonnen en stamkaarten). In tijden van schaarste en rantsoenering was dit cruciaal; zonder deze papieren kon de persoon elders geen voedsel of goederen kopen. Het formulier verklaart dat de papieren zijn ingeleverd bij de lokale Distributiedienst en dat ze elders opnieuw aan de betrokkene kunnen worden uitgereikt. De Rijksdienst voor de Werkverruiming (RdVW) was een Nederlandse overheidsinstantie die tijdens de economische crisis van de jaren '30 werd opgericht om werklozen aan de slag te krijgen in grote civiele projecten (zoals de aanleg van het Amsterdamse Bos).

Tijdens de Duitse bezetting (1940-1945) veranderde het karakter van deze dienst ingrijpend. De werkkampen werden steeds meer een instrument voor gedwongen tewerkstelling (Arbeitseinsatz). Berucht zijn de kampen van de RdVW die vanaf januari 1942 werden gebruikt om duizenden Joodse mannen te isoleren en te laten werken, voordat zij in oktober 1942 massaal werden gedeporteerd naar kamp Westerbork en vandaar naar de vernietigingskampen.

Dit specifieke formulier uit 1942 is een voorbeeld van de bureaucratische afhandeling van bewegingen binnen dit systeem van kampen. Het toont aan hoe strikt de controle was op zowel de bevolking als op de schaarse middelen (via de Distributiedienst).