Ambtelijk rapport van de Gemeente Amsterdam. 3 november 1939 (kenmerk M. 1939 3/11). R A P P O R T .

No 20/23/4 M. 1939 3/11 Aan den Heer Directeur
van het Marktwezen,

  In totaal bezoeken 29 buitenlanders de Amsterdamsche markten, die, hoewel een aantal van hen reeds op een of meerdere markten een vaste plaats inneemt, op een of meerdere markten een losse plaats innemen. Op de markten waar zij losse plaatsen innemen komen zij, in verband met de bestaande bepalingen, niet voor een vaste plaats in aanmerking.
  Met de overige buitenlanders, die op de Amsterdamsche markten uitsluitend vaste plaatsen innemen, is bij dit overzicht geen rekening gehouden.
                      **33**              **16**
  Van de bedoelde ~~29~~ buitenlanders kunnen ~~14~~ worden beschouwd
         **17**       ~~15~~              **9**         **33**

als immigranten/~~en 15~~ als vluchtelingen. ~~11~~ van deze ~~29~~ buitenlanders
nemen reeds op één of meerdere markten een vaste plaats in.
Overzicht van het tijdvak dat de 29 buitenlanders in Holland
zijn en het tijdvak, dat zij onafgebroken de markten bezoeken.

(In linker marge geschreven:)
(Normale
vestiging,
vele jaren
geleden).

  Het staat vrijwel vast, dat de meesten van deze buitenlanders zich voorgoed in Holland hebben gevestigd, althans dat voor hen de kans om zich in een ander land te vestigen gering is. Vijf van hen zijn met Nederlandsche vrouwen gehuwd.
  Deze menschen, althans de meesten van hen, zijn aangewezen op de markt, om hun brood te verdienen.
  Bij de bestaande regeling kunnen aan buitenlanders geen vaste plaatsen op de markten worden toegewezen. *   **Statistische correcties:** Het getypte rapport is met de hand gecorrigeerd. Het oorspronkelijke aantal van 29 personen is verhoogd naar 33. Dit betreft een verschuiving van 14 naar 16 immigranten en van 15 naar 17 vluchtelingen.

• Onderscheid groepen: Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen 'immigranten' (mensen die al langere tijd in Nederland zijn, vaak meer dan 10 jaar) en 'vluchtelingen' (mensen die korter in het land zijn, maximaal 6 jaar, wat correspondeert met de vluchtelingenstroom na de machtsovername door de nazi's in Duitsland in 1933).
• Juridische problematiek: De kern van het rapport is dat deze mensen afhankelijk zijn van de markt voor hun inkomen, maar dat de huidige regelgeving verbiedt om 'vaste plaatsen' (permanente standplaatsen) aan buitenlanders toe te wijzen. Zij zijn daardoor aangewezen op 'losse plaatsen', wat minder zekerheid biedt.
• Sociale integratie: De opsteller merkt op dat velen zich permanent gevestigd hebben en sommigen zelfs getrouwd zijn met Nederlandse vrouwen, wat pleit voor een zekere mate van coulance of aanpassing van de regels. Dit rapport dateert van november 1939, twee maanden na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maar vóór de Duitse inval in Nederland. In deze periode was er in Amsterdam een aanzienlijke groep (voornamelijk Joodse) vluchtelingen uit Duitsland en Oostenrijk die probeerden in hun levensonderhoud te voorzien.

Het document illustreert de bureaucratische omgang met deze 'vreemdelingen'. De overheid worstelde met de vraag hoe deze mensen te integreren in de economie zonder de bestaande beschermende regels voor eigen staatsburgers te ondermijnen. Het feit dat vluchtelingen pas maximaal 6 jaar in Nederland zijn (sinds 1933) bevestigt dat het hier waarschijnlijk gaat om mensen die het naziregime ontvlucht zijn. De onmogelijkheid om een vaste standplaats te krijgen was een serieuze economische barrière voor deze groep.