Archief 745
Inventaris 745-354
Pagina 107
Jaar 1941
Document
Stadsarchief

Getypte rapportage (doorslag of origineel op schrijfmachine).

Transportlijst Getypt nvt 6 persoonsregels
getypt 6 controle nodig

Personen op deze lijst

De parser heeft deze regels uit de scan gehaald. Gekoppelde personen linken door naar hun dossier.

Centrale Markt

Transcriptie

Getypte rapportage (doorslag of origineel op schrijfmachine). -2-

De overige categoriën op de markt omvatten in hoofdzaak:

Joden niet-Joden Totaal
Personeel van koopers 70 698 768
Personeel van grossiers 61 319 380
Expediteurs (waaronder begrepen de overkruiers) 29 227 256
Personeel van expediteurs - 45 45
Personeel van tuinders - 140 140
Aardappelverwerkers 3 101 104

Voor een doelmatige scheiding komt alleen pier E op de Centrale Markt als vestigingsplaats voor den Joodschen handel in aanmerking. Deze plaats is afzonderlijk te bereiken via den ingang Keucheniusstraat.

Op pier E staat pakhuis E met 25 afdeelingen, waarin gevestigd 10 Joodsche en 15 niet-Joodsche grossiers.

Pakhuis E zou geheel voor de Joodsche grossiers kunnen worden gereserveerd. Daarbij zou men ongeveer de helft van de Joodsche grossiers die thans in pakhuizen of in de hal zitten, onder dak kunnen brengen. Echter zouden de 15 niet-Joodsche grossiers naar andere (duurdere) pakhuizen elders op de markt moeten worden verplaatst. Ten slotte zouden ca. 100 tuinders (met transport per as, dus zgn. droge tuinders) eveneens naar elders op de markt verplaatst moeten worden. Dit zou een te ernstige ontwrichting van de markt beteekenen. Onder de gegeven omstandigheden moet het daarom de voorkeur hebben de Joodsche grossiers te plaatsen op het Noordelijk deel van pier E, dat nog geheel vrij is (in rood aangegeven op bijgaande teekening).

Deze grossiers komen in de open lucht te staan; hun zal moeten worden toegestaan provisorische overdekkingen van zeil te maken. Overigens zullen zij voor opslag gebruik kunnen maken van lichters en van het koelhuis.

Uiteraard zullen op de markt in het niet-Joodsche gedeelte hiaten ontstaan, waarvan nog niet te zeggen is wanneer en hoe deze zich zullen aanvullen.

Het lijkt voorshands niet mogelijk op de veiling een doelmatige regeling te treffen voor scheiding tusschen het Joodsche en Dit document is een ambtelijk verslag over de praktische uitvoering van de isolatie van Joden binnen de economische sector, specifiek op de Centrale Markt in Amsterdam. De tekst is kenmerkend door zijn kille, logistieke benadering van uitsluiting:
* Statistiek als instrument: Er wordt nauwgezet onderscheid gemaakt tussen "Joden" en "niet-Joden" in diverse beroepsgroepen (personeel, expediteurs, aardappelverwerkers).
* Ruimtelijke segregatie: Er wordt gezocht naar een fysieke scheiding op "Pier E". De keuze om Joodse handelaren naar het noordelijke, onoverdekte deel van de pier te verplaatsen, wordt gemotiveerd door het voorkomen van "ontwrichting" voor niet-Joodse handelaren.
* Verslechtering van condities: De Joodse grossiers worden letterlijk in de kou gezet ("in de open lucht"), waarbij ze slechts "provisorische overdekkingen van zeil" mogen gebruiken.
* Terminologie: Termen als "droge tuinders" (tuinders die hun waar over de weg/as aanvoeren in plaats van over water) en "overkruiers" (markttransporteurs met handkarren) zijn specifiek voor de toenmalige markthandel. Het document dateert uit de periode van de Tweede Wereldoorlog, zeer waarschijnlijk uit 1941. Na de bezetting door nazi-Duitsland werden stapsgewijs anti-Joodse maatregelen ingevoerd om Joden uit het openbare en economische leven te bannen. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam was het logistieke hart van de voedselvoorziening.

In de loop van 1941 werden Joodse handelaren gedwongen zich te concentreren op specifieke delen van de markt, afgescheiden van hun niet-Joodse collega's. Dit was een voorbode van de latere totale uitsluiting en uiteindelijke deportaties. De "Keucheniusstraat" fungeerde hierbij als een aparte, gecontroleerde toegang tot het "Joodsche gedeelte". De hier beschreven plannen tonen de medewerking van het civiele/marktbestuur aan de uitvoering van de rassenpolitiek van de bezetter.

Samenvatting

Dit document is een ambtelijk verslag over de praktische uitvoering van de isolatie van Joden binnen de economische sector, specifiek op de Centrale Markt in Amsterdam. De tekst is kenmerkend door zijn kille, logistieke benadering van uitsluiting:
* Statistiek als instrument: Er wordt nauwgezet onderscheid gemaakt tussen "Joden" en "niet-Joden" in diverse beroepsgroepen (personeel, expediteurs, aardappelverwerkers).
* Ruimtelijke segregatie: Er wordt gezocht naar een fysieke scheiding op "Pier E". De keuze om Joodse handelaren naar het noordelijke, onoverdekte deel van de pier te verplaatsen, wordt gemotiveerd door het voorkomen van "ontwrichting" voor niet-Joodse handelaren.
* Verslechtering van condities: De Joodse grossiers worden letterlijk in de kou gezet ("in de open lucht"), waarbij ze slechts "provisorische overdekkingen van zeil" mogen gebruiken.
* Terminologie: Termen als "droge tuinders" (tuinders die hun waar over de weg/as aanvoeren in plaats van over water) en "overkruiers" (markttransporteurs met handkarren) zijn specifiek voor de toenmalige markthandel.

Historische context

Het document dateert uit de periode van de Tweede Wereldoorlog, zeer waarschijnlijk uit 1941. Na de bezetting door nazi-Duitsland werden stapsgewijs anti-Joodse maatregelen ingevoerd om Joden uit het openbare en economische leven te bannen. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam was het logistieke hart van de voedselvoorziening.

In de loop van 1941 werden Joodse handelaren gedwongen zich te concentreren op specifieke delen van de markt, afgescheiden van hun niet-Joodse collega's. Dit was een voorbode van de latere totale uitsluiting en uiteindelijke deportaties. De "Keucheniusstraat" fungeerde hierbij als een aparte, gecontroleerde toegang tot het "Joodsche gedeelte". De hier beschreven plannen tonen de medewerking van het civiele/marktbestuur aan de uitvoering van de rassenpolitiek van de bezetter.

Metadata

TypeGetypte rapportage (doorslag of origineel op schrijfmachine).
Lijsttypetransportlijst
Scopemarkt
Schriftgetypt
Handschriftnvt
Confidence90%