Getypte nota of technisch rapport (kopie of doorslag). -6-

Ir. Bijl den aanvoer in de Haarlemmermeer als volgt:
per boerenwagen 275 ton;
" spoor 4461 ";
" schip 15995 ";

20731 ton.

Dit komt neer op ongeveer 1 ton per inwoner; maar er is reden aan te nemen, dat dit cijfer o.a. wegens de verwaarloozing van het vervoer per vrachtauto aan den lagen kant is.

Trachten wij zelf een schatting te maken, dan valt eenerzijds te rekenen met den aanvoer van productiegoederen voor de bedrijven (kunstmest, zaai- en pootgoed, werktuigen, bouwmaterialen) en anderzijds met dien van consumptiegoederen voor de bevolking (bouwmaterialen, brandstoffen, huisraad, stukgoed van allerlei aard).

Volgens verkregen inlichtingen moet op de kleigronden van de Zuiderzeepolders worden gerekend met een verbruik van 500 kg kunstmest per ha cultuurgrond; dit komt neer op een jaarlijkschen aanvoer van 67500 ton. De voorziening met zaai- en pootgoed zal gedeeldeels uit de productie van den polder zelf plaats vinden. Voor aanschaffing en vernieuwing van landbouwwerktuigen kan men rekenen met een jaarlijksche uitgave van f. 15.- per ha; voor de beide Zuidelijke polders komt dit neer op een bedrag van twee millioen gulden per jaar. Het gewicht van deze hoeveelheid (o.a. te benaderen met behulp van de in-, uit- en doorvoerstatistiek) zal niet groot zijn, ± 5000 ton bedragen. Als spergoed zal het echter in de vervoermiddelen betrekkelijk veel ruimte in beslag nemen.

De overige posten konden niet wel geraamd worden dan nadat eerst een inzicht was verkregen aangaande de toekomstige bevolkingsgrootte; een desbetreffende berekening is opgenomen in een bijlage bij deze nota. Aldaar wordt als uitkomst vastgesteld, dat een bevolking van 140000 zielen verwacht mag worden. Voor een bevolking van deze grootte moeten dus woningen en bedrijfsruimten worden gebouwd en voorts brandstoffen, levensmiddelen, huisraad, gereedschappen, enz. worden aangevoerd.

Door gebruik te maken van verschillende bronnen van gegevens kan men zich een zeker denkbeeld vormen omtrent de vraag, welke hoeveelheden goederen met deze voorzieningen gemoeid zijn. Zoo wordt aangaande de verbruikte hoeveelheden voedsel het volgende ontleend aan een door het Centraal Bureau voor de Statistiek samengestelde budgetstatistiek. 1)

Verbruikte hoeveelheid voedsel in gezinnen van verschillenden welstand.

Uit dit overzicht blijkt, dat per jaar per inwoner kan worden gerekend op een verbruik van ongeveer 500 kg levensmiddelen; weliswaar zal in een landbouwstreek een deel van dit verbruik uit eigen productie worden bestreden, doch daar staat tegenover, dat de vermelde hoeveelheden netto-gewichten zijn, terwijl in den aanvoer met bruto-gewicht moet worden gerekend. Dusdoende komt men tot een levensmiddelenaanvoer van ongeveer 70000 ton.

Het brandstoffenverbruik bedraagt volgens cijfers uit dezelfde bron:
voor gezinnen met een inkomen van: brandstoffenverbruik
minder dan f.1.400.-- f. 43,09
f.1.400.-- - f.1.800.-- " 47,18

1) Huishoudrekeningen van 598 gezinnen 1935-1936, Den Haag 1938.

Schr.P.W.Asd. Dit document is een technische berekening van de benodigde transportcapaciteit voor de bevoorrading van toekomstige bevolkingscentra in de Zuiderzeepolders (waarschijnlijk de Noordoostpolder of de Oostelijke Flevopolder). De tekst maakt een onderscheid tussen productiegoederen (nodig voor de landbouw, zoals kunstmest en werktuigen) en consumptiegoederen (nodig voor de huishoudens, zoals voedsel en brandstof).

Belangrijke bevindingen in de tekst:
* Er wordt uitgegaan van een geprojecteerde bevolking van 140.000 personen.
* Er wordt gecorrigeerd voor de opkomst van het vrachtverkeer, aangezien historische cijfers uit de Haarlemmermeer (die uitgaan van 1 ton per inwoner) verouderd worden geacht.
* De jaarlijkse aanvoer van kunstmest wordt geschat op 67.500 ton.
* De jaarlijkse aanvoer van levensmiddelen wordt geschat op 70.000 ton, gebaseerd op een gemiddelde van 500 kg per inwoner.
* Er is aandacht voor het "spergoed" (volumineuze goederen zoals landbouwwerktuigen), die relatief veel ruimte innemen in transportmiddelen. Het document dateert van de late jaren dertig of vroege jaren veertig van de 20e eeuw. Het vermeldt expliciet de "Zuiderzeepolders" en gebruikt statistische data van het CBS uit de periode 1935-1938. Dit was een cruciale periode in de ruimtelijke ordening van Nederland, waarin de plannen voor de inrichting van de IJsselmeerpolders werden verfijnd. De gedetailleerde sociaal-economische benadering (consumptiecijfers per inkomensgroep) is kenmerkend voor de wetenschappelijke wijze waarop de Dienst der Zuiderzeewerken en aanverwante instanties de kolonisatie en logistiek van het nieuwe land voorbereidde. De referentie aan "f. 15.- per ha" en inkomensgroepen rond de 1.400 tot 6.000 gulden geeft een duidelijk tijdsbeeld van de toenmalige waarde van de gulden en de sociale gelaagdheid.