Pagina uit een ambtelijk jaarverslag van de Gemeente Amsterdam. [Paginanummer bovenaan:] - 9 -

groenten, fruit en bloemen (Gemeenteblad 1942 afd. 3 volgno. 107).

Met ingang van 16 Juni werd de Beethovenstraat tusschen Brahmsstraat en de Euterpestraat aangewezen als tijdelijke hulpmarkt van de algemeene dagmarkten, uitsluitend voor den verkoop van levensmiddelen (Gemeenteblad afd. 3 volgno. 70). g. v. m.

[In de linkermarge, handgeschreven:]
hist opmerk.
[onleesbaar: R]
Juist te zeggen dat die markt is aangewezen op last van de bezettende macht, in verband met een bevel van de bezettende macht

[Hoofdtekst met doorhalingen en handgeschreven toevoegingen:]
~~Als gevolg van~~ [handgeschreven: van] maatregelen [handgeschreven: werd] ~~door~~ de bezettende macht het zandterrein aan het Minervaplein, begrensd door de Rubenstraat en de Minerva-laan, met ingang van 20 Juni, aangewezen als hulpmarkt uitsluitend voor ~~de~~ Joodsche verkoopers, koopers en bezoekers, met dien verstande, dat op deze markten alleen groenten en nader aan te wijzen levensmiddelen ter markt mogen worden gebracht (Gemeenteblad 1942 afd. 3 volgno. 71). [handgeschreven: op de algemeene dagmarkten]

De opbrengst aan marktgeld bedroeg:
f. 61.863.- (v.j. f. 71.489,45)

Deze mindere opbrengst is voornamelijk een gevolg van de maatregelen door de bezettende macht ~~in verband met de buitengewone omstandigheden~~ genomen.

Het hieronder volgende staatje geeft een overzicht van de in 1941 en 1942 ingenomen plaatsen.

x In deze cijfers zijn ook begrepen de dagplaatsen ingenomen op de weekmarkt.

III. WEEKMARKTEN.

Boom- en Bloemmarkt.

Met ingang van 21 September wordt deze markt bij wijze van proef dagelijks gehouden in plaats van 3 dagen per week. Een belemmering hiervoor vormde tot nu toe de verkeersbezwaren, welke onder de huidige omstandigheden echter niet meer gelden. De Singel (Zuidzijde), tusschen de Wijde Heisteeg en het Muntplein, werd daartoe voor den tijd van een jaar, aangewezen als tijdelijke hulpmarkt van de Boom- en Bloemmarkt en wel op Dinsdag, Donderdag en Zaterdag (Gemeenteblad 1942 afd. 3 volgno. 95).

De opbrengst aan marktgeld bedroeg f.1.540,75 (v.j. f. 1.437,85)

Algemeene-weekmarkten.

De aanwijzing der tijdelijke hulpmarkten van deze markten is tijdens het verslagjaar voor ten hoogste één jaar verlengd. Deze pagina biedt een kille, administratieve blik op de ontwrichting van het dagelijks leven in Amsterdam tijdens 1942. De belangrijkste punten zijn:

1. Segregatie: De tekst beschrijft de instelling van "hulpmarkten" uitsluitend voor Joodse verkopers en kopers (Minervaplein). Hoewel de tekst spreekt over groenten, was het werkelijke doel het isoleren van de Joodse bevolking.
2. Economische impact: Er is een duidelijke daling in marktopbrengsten (van f 71.489 naar f 61.863), wat direct wordt toegeschreven aan de maatregelen van de bezetter.
3. Verschuivingen: De tabel toont de opkomst van nieuwe marktlocaties in 1942, zoals de Gaaspstraat en Joubertstraat. Dit waren locaties in of nabij de Joodse wijken waarheen de handel werd gedwongen. Tegelijkertijd stort de handel op het Waterlooplein (vanouds een Joodse markt) in 1942 volledig in qua dagplaatsen.
4. Censuur en redactie: De handgeschreven correcties en de marge-notitie ("hist opmerk") laten zien dat er strijd was over de formulering. De ambtenaar/archivaris merkt op dat het "juist is te zeggen dat die markt is aangewezen op last van de bezettende macht", om te voorkomen dat het lijkt alsof de gemeente dit uit eigen beweging deed. In 1942 bereikte de Jodenvervolging in Nederland een kritiek stadium. In mei 1942 werd de Jodenster ingevoerd, en in juli 1942 begonnen de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen. De instelling van de "Joodse markten" in juni 1942 (zoals hier beschreven voor het Minervaplein en de Gaaspstraat) was een van de laatste stappen in het proces van sociale uitsluiting: Joden mochten niet langer op reguliere markten komen.

De Beethovenstraat, genoemd in de tekst, was een chique straat in Amsterdam-Zuid waar veel Joodse vluchtelingen uit Duitsland woonden. De nabijgelegen Euterpestraat (nu Gerrit van der Veenstraat) was berucht omdat daar het hoofdkwartier van de Sicherheitsdienst (SD) gevestigd was. Het document illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie de uitsluiting en isolatie van haar eigen burgers in statistieken en verordeningen vastlegde.