Kort verslag van een bespreking (notulen). Maandag 19 januari 1942. Kort verslag van de bespreking op Maandag 19 Januari 1942 ten
kantore van het Gewestelijk Arbeidsbureau inzake de plaatsing
van Joodsche werkloozen in de werkverruiming.
Aanwezig :
van het Gew. Arbeidsbureau: de Heeren A.J.A.C. v.Delft (voorzitter)
en Sixma
van het Gem. Bureau voor
Sociale Zaken : de Heeren J.C. v.Dam en Drs. A. Kaan
van den Joodschen Raad : Prof. Dr. D. Cohen en Meyer de Vries

De Heer Sixma deelt mede, dat thans van de oproepingen en plaat-
singen een administratie wordt bijgehouden aan het Gewestelijk
Arbeidsbureau en aan de afdeeling Werkverruiming. Hierdoor wordt
dubbel werk verricht. Spreker stelt voor, dat de administratie
centraal zal worden bijgehouden door de afdeeling Werkverruiming
en dat men van daar de gegevens verstrekt aan het G.A.B.
De Heeren van Dam en van Delft stemmen hiermede in. Het is
gewenscht, dat de administratie gecentraliseerd wordt en aangezien
de afdeeling Werkverruiming de meeste bemoeiingen heeft met de
arbeiders is deze afdeeling de aangewezen instantie om de admini-
stratie te voeren.
De Heer van Delft geeft een overzicht van den stand van zaken met
betrekking tot de tewerkstelling van de Joodsche arbeiders uit de
andere gemeenten. De Gewestelijke Arbeidsbureaux der andere
districten hebben 661 Joden opgegeven, die voor tewerkstelling
beschikbaar zijn. De plaatsing loopt via deze Gewestelijke Bureaux,
terwijl de administratie eventueel door de Gemeentelijke Diensten
aldaar gevoerd zal worden. Spreker vormt het centrale punt voor
de behandeling van alle vragen en zal de statistieken en rapporten
samenstellen voor het geheele land. Spreker zal het Gemeentelijk
Bureau voor Sociale Zaken op de hoogte houden van het verloop
der tewerkstelling. Spreker heeft van den Rijksdienst voor de
Werkverruiming vernomen, dat de Duitsche autoriteiten overwegen
de uitzending van deze groep voorloopig in verband met de weers-
gesteldheid nog wat uit te stellen.
De Heer Meyer de Vries vraagt hoe de gevallen moeten worden be-
handeld van de arbeiders, die voor plaatsing in de werkkampen
zijn aangewezen en hiertegen bezwaren opperen.
De Heer van Delft zal aan den Beauftragte vragen hoe deze zich
de behandeling heeft gedacht. Spreker veronderstelt, dat deze niet
al deze gevallen zelf zal willen behandelen, doch dat hij algemeene
richtlijnen zal aangeven. In dat geval kunnen Sociale Zaken en
spreker's Dienst deze bezwaren samen beoordeelen.
Besloten wordt het resultaat van de bespreking van den Heer Van
Delft met den Heer Rodegro af te wachten.
De Heer Meyer de Vries vraagt hoe men zich de verdere tewerk-
stelling heeft gedacht.
De Heer van Delft antwoordt, dat alle Joden, waarvan komt vast
te staan, dat zij werkloos zijn en geen vaste bezigheid hebben,
moeten worden opgegeven aan de afdeeling Werkverruiming. Deze
laat de arbeiders keuren door de doktoren van den Joodschen Raad
en houdt de gekeurde arbeiders gereed tot er weer een transport
arbeiders kan vertrekken.
-De- Het document is een zakelijk verslag van een overleg over de logistieke organisatie van de Joodse dwangarbeid in Nederland begin 1942. De toon is bureaucratisch en kil; het lot van honderden mensen wordt gereduceerd tot administratieve efficiëntie en "statistieken".

Kernpunten uit het verslag:
* Centralisatie: Er wordt besloten de administratie te centraliseren bij de afdeling Werkverruiming om "dubbel werk" te voorkomen.
* Omvang: Vanuit andere districten zijn reeds 661 Joodse mannen aangemeld voor tewerkstelling.
* Uitstel door weer: De uitzending naar kampen wordt tijdelijk uitgesteld vanwege de winterse weersomstandigheden ("weersgesteldheid").
* Rol Joodsche Raad: De Joodsche Raad (vertegenwoordigd door Cohen en De Vries) is direct betrokken bij het proces. Hun artsen voeren de medische keuringen uit. Meyer de Vries probeert de kwestie aan te kaarten van arbeiders die bezwaren hebben tegen hun plaatsing in werkkampen.
* Duitse invloed: Beslissingen over bezwaarschriften hangen af van de "Beauftragte" (de Duitse toezichthouder), waarbij Van Delft als intermediair optreedt. Dit overleg vindt plaats op een kantelpunt in de geschiedenis van de Jodenvervolging in Nederland. In januari 1942 werden de eerste Joodse werkkampen in Nederland in gebruik genomen. De "Werkverruiming", oorspronkelijk een vooroorlogs project voor werklozensteun, werd door de bezetter misbruikt om Joodse mannen te isoleren en uit te buiten.

De aanwezigheid van Prof. Dr. David Cohen, mede-voorzitter van de Joodsche Raad, illustreert de onmogelijke positie van dit orgaan. Zij werden gedwongen mee te werken aan de uitvoering van anti-Joodse maatregelen in de hoop erger te voorkomen of uitstel te bedingen. De hier besproken "transporten" naar Nederlandse werkkampen waren voor velen een voorstadium van de latere deportaties naar de vernietigingskampen in Polen, die later in 1942 op grote schaal zouden beginnen. De genoemde "Heer Rodegro" verwijst waarschijnlijk naar een ambtenaar betrokken bij de uitvoering van deze arbeidsinzet.