Archief 745
Inventaris unknown_deel
Pagina 135
Document
Stadsarchief

Werkverruiming-lijst

Werkverruiming Lijst 6 en 7 januari 1942. Onbekend nvt 1 persoonsregels
1 controle nodig

Personen op deze lijst

De parser heeft deze regels uit de scan gehaald. Gekoppelde personen linken door naar hun dossier.

Transcriptie

6 en 7 januari 1942. Dinsdag 6 Jan. 1942

Opgeroepen uit register Plantage Muidergracht 80 personen
idem idem Marnixstr. 1528 "
Totaal 1608 personen.

Ofschoon met het schrijven der oproepkaarten bij de Afd. S.Z. Marnixstr.
eerst om half vijf kon worden begonnen en adressen aan de hand
van Stamboeknummer-kaartjes in pons-plaatjes - klapper moesten
worden opgezocht, werd het totaal-aantal oproepkaarten ad
1608 nog voor 7 uur v.m. aan het Hoofdpostkantoor in bestelling
gegeven.
Dit resultaat is te danken aan de volledige medewerking van
de H.H. Schregel en Kleijsing zoowel persoonlijk, als door het afstaan
ter assistentie van een viertal ambtenaren; de hulp van het personeel
van de Joodsche Raad (10 pers.) en de ambtenaren der Afdeeling
Werkverruiming (6). In totaal dus 20 medewerkers.

Woensdag 7 Jan. '42

De voor keuring opgeroepen Joodsche ondersteunden werden aangewezen
op de navolgende tijden te verschijnen:

Tijd Aantal Sub. totaal Sub. totaal
10 uur v.m. 130 760 1488
10³⁰ " " 130 1³⁰ uur n.m. 120 4³⁰ uur n.m. 120
11.⁻ " " 130 2.⁻ " " 120 Totaal 1608
11.³⁰ " " 130 2.³⁰ " " 120
12.⁼ " " 120 3.⁻ " " 120
12.³⁰ " " 120 3.³⁰ " " 120
Sub. totaal 760 4.⁻ " " 128
Sub-totaal 1488
  • Logistiek: Het verslag prijst de snelheid waarmee 1608 oproepkaarten in één nacht zijn verwerkt (van 16:30 uur tot 07:00 uur). Dit wijst op een hoge mate van urgentie en organisatie.
  • Samenwerking: De tekst expliciet de samenwerking tussen gemeentelijke afdelingen (Sociale Zaken, Werkverruiming) en de Joodsche Raad. Het toont aan hoe de Joodsche Raad werd ingezet om administratieve taken voor de bezetter en de meewerkende gemeente uit te voeren.
  • Techniek: Het gebruik van "pons-plaatjes" en "stamboeknummers" illustreert de verregaande automatisering en registratie van Joden in Amsterdam, wat deportaties later vergemakkelijkte.
  • Planning: De tabel onderaan toont een strak schema waarbij elke 30 minuten groepen van 120 tot 130 personen werden verwacht voor een "keuring". In januari 1942 begon de bezetter met de grootschalige inzet van Joodse mannen in Nederlandse werkkampen onder de vlag van de "Werkverruiming". Joodse mannen die een uitkering ontvingen (de "ondersteunden" in dit document) werden als eerste opgeroepen. De keuringen vonden vaak plaats in gebouwen zoals de Joodsche Schouwburg of scholen. De adressen aan de Marnixstraat en de Plantage Muidergracht waren destijds locaties van respectievelijk de gemeentelijke sociale dienst en de Joodsche Raad.

Deze administratieve operatie was een directe voorloper van de latere deportaties naar de vernietigingskampen in Polen. De keuring bepaalde wie er "geschikt" was voor dwangarbeid. De rode markeringen op het document zijn waarschijnlijk naoorlogs en aangebracht door archiefonderzoekers (zoals van het RIOD/NIOD) om de relevante passage over de keuringen te markeren voor onderzoek naar de Holocaust in Nederland.

Samenvatting

Dit document is een intern verslag van de Amsterdamse ambtenarij tijdens de Duitse bezetting. Het toont de bureaucratische efficiëntie waarmee de vervolging van de Joodse bevolking werd gefaciliteerd.

  • Logistiek: Het verslag prijst de snelheid waarmee 1608 oproepkaarten in één nacht zijn verwerkt (van 16:30 uur tot 07:00 uur). Dit wijst op een hoge mate van urgentie en organisatie.
  • Samenwerking: De tekst expliciet de samenwerking tussen gemeentelijke afdelingen (Sociale Zaken, Werkverruiming) en de Joodsche Raad. Het toont aan hoe de Joodsche Raad werd ingezet om administratieve taken voor de bezetter en de meewerkende gemeente uit te voeren.
  • Techniek: Het gebruik van "pons-plaatjes" en "stamboeknummers" illustreert de verregaande automatisering en registratie van Joden in Amsterdam, wat deportaties later vergemakkelijkte.
  • Planning: De tabel onderaan toont een strak schema waarbij elke 30 minuten groepen van 120 tot 130 personen werden verwacht voor een "keuring".

Historische context

In januari 1942 begon de bezetter met de grootschalige inzet van Joodse mannen in Nederlandse werkkampen onder de vlag van de "Werkverruiming". Joodse mannen die een uitkering ontvingen (de "ondersteunden" in dit document) werden als eerste opgeroepen. De keuringen vonden vaak plaats in gebouwen zoals de Joodsche Schouwburg of scholen. De adressen aan de Marnixstraat en de Plantage Muidergracht waren destijds locaties van respectievelijk de gemeentelijke sociale dienst en de Joodsche Raad.

Deze administratieve operatie was een directe voorloper van de latere deportaties naar de vernietigingskampen in Polen. De keuring bepaalde wie er "geschikt" was voor dwangarbeid. De rode markeringen op het document zijn waarschijnlijk naoorlogs en aangebracht door archiefonderzoekers (zoals van het RIOD/NIOD) om de relevante passage over de keuringen te markeren voor onderzoek naar de Holocaust in Nederland.

Metadata

TypeArchieflijst
Lijsttypewerkverruiming lijst
Scopepersonen
Schriftonbekend
Handschriftnvt
Confidence90%