I. Walvis

Informatieblad / Nieuwsbrief voor markthandelaren.

* **Toestand van de handel:** Het document weerspiegelt een sterk gereguleerde markt. Er is sprake van de "Prijsopdrijvings- en Hamsterwet 1939", wat duidt op schaarste en de poging van de overheid om prijzen onder controle te houden. * **Metrisering:** Het verbod op termen als "pond" en "ons" en de verplichting van het metrieke stelsel (kilogram, liter) is een interessant tijdsbeeld. Hoewel het metrieke stelsel al lang officieel was, bleven oude termen in de volksmond en handel hardnekkig bestaan. * **Distributiesysteem:** De nadruk op bonnen voor werkelijk alles (van zeep tot rijwielbanden) en de specifieke vermelding van de *Wehrmachtsbezugscheine* voor Duitse soldaten onderstreept de ernst van het rantsoeneringssysteem tijdens de bezetting. * **Organisatiegraad:** De marktkooplieden zijn georganiseerd in een bond met een secretariaat, een rechtsbijstand/adviseur (Bloemhof) en een sociaal fonds (overlijdensuitkeringen). * **Solidariteit:** Het bericht over de Albert Cuypmarkt toont de solidariteit tussen handelaren in tijden van tegenslag. ---

Getypte lijst op papier.

* **Inhoud:** De lijst bevat 28 namen van mannen (gebaseerd op de initialen en de aard van het beroep in die tijd). * **Structuur:** De lijst is globaal alfabetisch gesorteerd op achternaam. Achter de namen staan getallen die gelezen moeten worden als geboortedata (dag, maand en de laatste twee cijfers van het jaartal, variërend van 1878 tot 1901). * **Punctie en Typografie:** De interpunctie in de datums is inconsistent (punten, komma’s, apostroffen, koppeltekens en dubbele punten worden door elkaar gebruikt). Opvallend is het gebruik van de letter 'o' in plaats van het cijfer '0' bij de jaartallen '8o' (Koopman) en '1o' (de Rood). * **Beroepsgroep:** "Lompenventers" (ook wel voddenmannen genoemd) verzamelden en verhandelden oude kleding, textiel en metalen. Dit was in de 19e en vroege 20e eeuw een beroep dat veelvuldig werd uitgeoefend door het joodse proletariaat in Amsterdam.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Inhoud:** Het document is een register van personen die werkzaam waren als 'lompenventer' (handelaar in oude kleding en textiel). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam. Elke regel bevat: 1. Een handgeschreven referentie- of dossiernummer (bv. 19/155). 2. Initialen en achternaam. 3. Een datum in het formaat Dag. Maand'Jaar (bv. 11.10'78 voor 11 oktober 1878). 4. Een handgeschreven 'X', wat duidt op een controle of verificatie van de vermelding. * **Demografie:** Veel van de vermelde namen (zoals Polak, Goudsmit, Koopman, Waterman) wijzen op een sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in dit beroep.

Getypte lijst met namen, adressen, geboortedata en handelsartikelen.

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden ("standhouders") die werkzaam waren op de Dapperstraat-markt in Amsterdam. De term "Losse plaatsen" duidt erop dat het hier gaat om kooplieden zonder vaste jaarplaats, of die op tijdelijke basis een plek kregen toegewezen. De lijst bevat gedetailleerde sociaaleconomische informatie: 1. **Demografie:** De kooplieden zijn geboren tussen 1877 en 1923. 2. **Geografie:** De woonadressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt (Weesperstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Reitzstraat, Tilanusstraat). 3. **Handelswaar:** De artikelen variëren van etenswaren (kaas, consumptie-ijs, koek) tot textiel (kousen, manufacturen) en luxe goederen (bijouteriën, grammofoons). 4. **Mutaties:** De rode doorhalingen wijzen op een administratieve sanering. Namen die zijn doorgehaald, mochten hun beroep waarschijnlijk niet langer uitoefenen of waren niet langer aanwezig.

- 3 -

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

J 160418 I.B. Visser St. Ath. Breestr. 29 IV [vinkje] 16.4.18 J 111223 P.I. Vl... [Vlam?] Vrolikstr. 117 II [vinkje] 11.12.23 J 130215 J. Vles Roompotstr. 9 hs [vinkje] 13.2.15 J 070395 L. Vreeland Nw. Kerkstr. 17 I [vinkje] 7.3.95 J 020103 A. de Vries Lekstr. 75 III [vinkje] 2.1.03 J 020212 D. de Vries Pr. Steijnstr. 1 [vinkje] 2.2.12 J 140513 J.M. de Vries Lekstr. 78 hs [vinkje] 14.5.13 J 140816...

Antw. op No.489 P.W. dd. 7 Juli 1939. Den Heer Wethouder P.W.