Officiële brief / Administratieve aanzegging. 20 oktober 1939. De Directeur van het Marktwezen. [Logo: Stadswapen van Amsterdam met drie kruisen, geflankeerd door twee klimmende leeuwen]
MARKTWEZEN AMSTERDAM
KN.
Verzonden 20/10-'39 [handgeschreven]

TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 30/69/2 M.
BIJLAGE ________________
ONDERWERP: ______________

AMSTERDAM (W.) 20 October 1939.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN
den Heer M.Keyl,
Onbekendegracht 3,
Amsterdam-Centrum.
[onderstreept]
Wijk 10.

Op grond van het feit, dat U geen gevolg hebt gegeven aan de aan U gerichte schriftelyke waarschuwing om Uw plaats op de markt Waterlooplein regelmatig te bezetten, behoort Uw marktplaats ingevolge artikel 11 van het Reglement op de Markten te worden ingetrokken.

Alvorens hiertoe te besluiten roep ik U op om op 23 October a.s. om 9 uur v.m. te komen by den Inspecteur van myn dienst, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam-West.

De Directeur,

A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-6-'38-1633. * Inhoud: De brief is een formele oproep naar aanleiding van een overtreding van het marktreglement. De heer Keyl wordt verweten zijn standplaats op de markt aan het Waterlooplein niet regelmatig te bezetten, ondanks een eerdere waarschuwing. Volgens Artikel 11 van het reglement kan dit leiden tot intrekking van de marktvergunning.
* Juridische vorm: De brief hanteert het principe van hoor en wederhoor ("Alvorens hiertoe te besluiten roep ik U op..."). De ontvanger krijgt de kans zich te verantwoorden bij de inspecteur voordat de sanctie definitief wordt opgelegd.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is ambtelijk en formeel ("behoort... te worden ingetrokken", "geen gevolg hebt gegeven aan"). Opvallend is het gebruik van de letter 'y' waar we nu 'ij' zouden schrijven (schriftelyke, myn, by), wat destijds gebruikelijk was in ambtelijke correspondentie.
* Fysieke kenmerken: De brief is getypt op voorgedrukt briefpapier van de gemeente. De datum van verzending is met de hand rechtsboven genoteerd, wat duidt op een administratief proces waarbij de kopie voor het archief direct na verzending werd gemarkeerd. * Historische periode: De brief dateert van oktober 1939. Nederland was op dat moment nog neutraal, maar de Tweede Wereldoorlog was in omringende landen al begonnen (september 1939). De economische situatie was gespannen door de mobilisatie.
* Locatie: Het Waterlooplein was het hart van de Joodse wijk in Amsterdam en huisvestte een zeer bekende markt waar veel Joodse handelaren hun brood verdienden. De Onbekendegracht, het adres van de geadresseerde, ligt direct achter het huidige Joods Museum.
* Geadresseerde: De heer M. Keyl is zeer waarschijnlijk Mozes Keijl (geboren 1893). Uit genealogische bronnen blijkt dat hij inderdaad op de Onbekendegracht woonde en koopman was. Dit soort documenten biedt een tragisch inkijkje in de dagelijkse bureaucratie waarmee Joodse Amsterdammers te maken hadden vlak voordat de bezetting hun leven radicaal zou veranderen. Mozes Keijl is, naar uit later onderzoek blijkt, in 1943 in Sobibor vermoord. Dit document illustreert de strikte handhaving van regels voor marktkramers in die tijd. Keyl wordt (De heer) M. Keyl Gemeente Amsterdam Marktwezen