Proces-verbaal / Politieverklaring (getypt). 21 april 1939. neergezet op het parkeerterrein van de Centrale Markt, Jan van Galenstraat te Amsterdam(West).Toen ik deze handkar, waarop ik diverse ledige tuinderskisten,alsmede ongeveer 10 ledige West- landsche kisten had geplaatst,heden te ongeveer 6.15 uur voormid- dags wilde wegpakken, bleek deze verdwenen te zyn.Na eenig zoekén vond ik haar terug op pier C.op voormeld marktterrein.De tuinders- kisten stonden nog op de kar, doch de Westlandsche kisten bleken verdwenen te zyn.Voor de kisten heb ik per stuk Fl.0.30 statiegeld betaald, zodat ik door dezen diefstal voor ongeveer Fl.3.- bena- deeld ben geworden. Ik heb niemand toegestaan de besproken ledige kisten van myn kar weg te nemen of daarover op andere wyze te beschikken.Na voorlezing en volharding teeken ik met U deze aan- gifte."

In verband met vorenstaande aangiften begaf ik,verbalie- sant my op Vrydag 21 April 1939 te ongeveer 6 uur voormiddags naar pier C.op de terreinen van de Centrale Markt.Op deze pier neemt een persoon,genaamd Barend van Dyk,gangbaar ledig fust in van de kooplieden,die by verschillende grossiers hun producten koo- pen.Hy verricht dit werk tegen een zekere provisie en vindt hy op deze wyze een bestaan.Te omstreeks 6.30 uur voormiddags kwam een persoon,my bekend als te zyn genaamd J.Vos,die op de Centrale Markt kruiersdiensten verricht,met een handkar,beladen met ledige kisten,voormelde pier opryden.Deze kar,waarop vermeld den naam G.J.Tankink,Frederik Hendrikstraat 34 zette Vos vervolgens neer naby de plaats op pier C.,waar van Dyk de emballage inneemt.Daar- na verdween hy,waarby ik den indruk kreeg dat dit door myn aan- wezigheid veroorzaakt werd.Ik wachtte,hield de besproken handkar van Tankink in het oog en zag dat te ongeveer 7 uur voormiddags een persoon,genaamd Bernardus Gerardus van Zonderen,oud 21 jaar, wonende Albert Cuypstraat 154 I voor,by de kar met ledige kisten op pier C.verscheen.Hy verklaarde my het volgende:"Ik heb geruimen tyd gezocht naar de kar van myn patroon Tankink,welke ik Donderdag 20 April 1939 te ongeveer 4 uur namiddags heb neergezet op het parkeerterrein van de Centrale Markt,Jan van Galenstraat te Amsterdam(West).Op deze kar,welke voorzien is van den naam G.J.Tankink en waarop het adres van myn patroon,Frederik Hendrik- straat 34 is vermeld,bevonden zich een aantal tuinderskisten,als- mede 10 Westlandsche kisten,waarvoor Fl.0.30 statiegeld per kist is betaald en 2 Utrechtsche kisten,waarvoor respectievelyk Fl.0.40 en Fl.0.50 statiegeld betaald werd.Toen ik hedenmorgen te ongeveer 6.15 uur voormiddags de handkar wilde pakken,bleek deze niet meer aanwezig te zyn op de plaats waar ik haar neerzette.Ik ging zoeken en vind haar hier juist op pier C.terug.Alle kisten,welke ik er op 20 April 1939 op plaatste en welke met een touw op de kar zyn byeengebonden,zyn nogbaanwezig."

Ik,verbalisant,nam vervolgens op pier C.op de terrei- nen van de Centrale Markt een handkar in beslag,gemerkt G.J.Tankink Frederik Hendrikstraat 34.Behalve een aantal tuinderskisten,bevon- den zich op deze handkar 10 Westlandsche-en 2 Utrechtsche kisten.
Te ongeveer 7.15 uur voormiddags heb ik op de terreinen van de Centrale Markt op 21 April 1939 aangehouden een persoon,die my desgevraagd opgaf genaamd te zyn
JOSEPH VOS,
geboren te Amsterdam 29 Juli 1918,kruier,wonende Jodenbreestraat 42 I te Amsterdam(Centrum).Na aanvankelyk allerlei verwarrende verklaringen te hebben afgelegd,bekende hy my:"Hedenmorgen te ongeveer 6.30 uur voormiddags heb ik een willekeurige handkar met * Taal en Spelling: Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling. Opvallend is het consequente gebruik van de 'y' in plaats van de 'ij' (bijv. vrydag, zyn, wyze, respectievelyk), wat typerend was voor veel typemachines en schrijfcultuur uit die periode. Woorden als voormiddags (ochtend) en namiddags (middag) duiden op de formele structuur van een politierapport.
* Inhoud: Het verslag beschrijft een heterdaadje. Een kruier (Joseph Vos) ontvreemdt een handkar met emballage (lege kisten) om het statiegeld te innen bij een handelaar op pier C. De rechtmatige gebruiker (Van Zonderen) vindt zijn kar terug terwijl de politie (de verbalisant) al een observatie uitvoerde.
* Economische waarde: De vermelde bedragen (Fl. 0.30 tot Fl. 0.50 per kist) lijken klein, maar een totale schade van Fl. 3,00 was in 1939 een aanzienlijk bedrag voor een arbeider, wat de bemoeienis van de politie verklaart.
* Fouten in origineel: In de laatste alinea van de middelste sectie staat de typefout "nogbaanwezig" (waarschijnlijk bedoeld als 'nog aanwezig'). Dit document biedt een gedetailleerd beeld van de logistiek en de sociale dynamiek op de Centrale Markt in Amsterdam (tegenwoordig het Food Center Amsterdam) aan de Jan van Galenstraat, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De markt was een cruciale schakel in de voedselvoorziening van de stad.

Kruiers waren zelfstandige of in loondienst werkende sjouwers die met handkarren goederen en fust verplaatsten tussen de verschillende pieren en groothandelaren. De diefstal van emballage was een bekend probleem, aangezien de kisten een directe contante waarde vertegenwoordigden via het statiegeldsysteem. De vermeldingen van de Albert Cuypstraat, de Frederik Hendrikstraat en de Jodenbreestraat koppelen de gebeurtenissen direct aan de dichtbevolkte Amsterdamse volksbuurten van die tijd. De verdachte, Joseph Vos, woonde in de Jodenbreestraat, een straat die een jaar later, tijdens de bezetting, in het hart van de Jodenbuurt zou komen te liggen.