Ambtsbericht / Rapport van het Marktwezen. 27 juli 1940 (stempel vermeldt 30/7/1940). [Marges en kop:]
Vrijdag en Zaterdag om 4 uur controle.
Aan den Heer Inspecteur v/h Marktwezen Alhier.

No 25/146/1 M. 1940 30/7

Rapport

Op 27 Juli l.l. [laatstleden] des namiddags om ± 4 uur vervoegde zich in het marktkantoor de marktbezoeker M. van Niekerken, wonende Rokin 52 III te Amsterdam, om zich te beklagen over te weinig ontvangen gewicht.

Hij had nl. bij den palingverkooper, die een plaats bezette voor perceel Albert Cuypstraat 177, hetgeen bij nader onderzoek M. van Gorlingen pl. 327 AC bleek te zijn, 1 pond aal gekocht, hetgeen hij heeft na laten wegen op de automatische weegschaal van den marktkoopman F. G. Breitschneider, pl. 206 AC, waarbij bleek, dat het netto gewicht der gekochte aal 4 ons bedroeg.

Hoewel aan het bedrog op dat moment niets te doen was, omdat het niet werd geconstateerd ter plaatse, komt het mij hoogst noodzakelijk voor, dat genoemde koopman, die een slechte naam als „gewichtsbedrieger” heeft, onder controle wordt geplaatst van een ambtenaar van het Marktwezen, zoodat daadwerkelijke resultaten kunnen worden bereikt. Het document is een officieel verslag van een klacht over fraude met gewichten op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De kern van de zaak is dat een klant (Van Niekerken) een pond (500 gram) paling kocht, maar bij nameting op een andere weegschaal slechts 4 ons (400 gram) bleek te hebben ontvangen.

Opvallend is de procedurele beperking: omdat de ambtenaar de transactie niet zelf op heterdaad heeft geconstateerd bij de kraam van de verdachte (Van Gorlingen), kan er niet direct worden gesanctioneerd. Het rapport dient daarom als onderbouwing om gerichte surveillance ("controle") in te stellen op deze specifieke koopman, die blijkbaar al een reputatie had als "gewichtsbedrieger". Dit document dateert van juli 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werd de controle op voedseldistributie en eerlijke handel steeds strenger vanwege de beginnende schaarste. Het Marktwezen in Amsterdam hield nauwgezet toezicht op de naleving van de regels op de dagmarkten. De Albert Cuypmarkt was (en is) de grootste markt van de stad. Fraude met gewichten werd in oorlogstijd extra zwaar aangerekend, omdat het de voedselvoorziening van de burgers direct benadeelde. De notitie bovenaan ("Vrijdag en Zaterdag om 4 uur controle") duidt op een concrete instructie voor toezichthouders om de betreffende koopman op piektijden in de gaten te houden. G. Breitschneider M. van Gorlingen M. van Niekerken Marktwezen