Brief (getypt met handgeschreven kanttekeningen) 17 december 1940 Kramen- en karrenverhuurders vereeniging "Ons Belang", op de Nieuwmarkt Den Heer Directeur van het Marktwezen der Gemeente Amsterdam No 29/16/1 M. 1940 20/12

Amsterdam, 17 December 1940.

Aan den Heer Directeur van het Marktwezen
der Gemeente Amsterdam
A M S T E R D A M.

[Handgeschreven aantekening in rood/blauw potlood: m i .. Insp]

M.H.,

Ondergeteekende, de kramen- en karrenverhuurders-vereeniging "Ons Belang", op den Nieuwmarkt, verzoeken de verordering, betreffende vaste plaatshouders op dagmarkten in deze gemeente, dat deze verplicht zijn minstens 2 dagen per week deze plaats te bezetten, daar anders deze plaats wordt ingetrokken en welke op alle dagmarkten wordt gehandhaafd, deze verordering ook op den Nieuwmarkt toe te passen.

Ofschoon deze verordering wel op den Nieuwmarkt toepasselijk is, wordt zij daar in het geheel niet gehandhaafd, zoodat er schromelijke mistoestanden ontstaan zijn, waardoor eerst het personeel, thans de kramenverhuurders zelf ter gronde gaan, mits niet direct daar handelend in wordt opgetreden.

Kooplieden ontvangen voor een kort poosje cliëntèle op hun plaats om elders te verkoopen of blijven thuis, daar de hun bezitte handel in het voorjaar duurder te verkoopen is. Alle kraamverhuurders hebben reeds eerder hun personeel moeten ontslaan, thans wacht hen een winter waarin zij onnodig naar maatschappelijk hulpbetoon worden gejaagd. De handhaving van deze bovengenoemde verordering kan nog veel goed maken en ook de Nieuwmarkt, de oudste dezer gemeente, handhaven.

Hopende dat UEd. direct orders daaromtrent aan de daarvoor gestelde ambtenaren wilt geven, verblijven wij in dank

Hoogachtend,

Kramen- en karrenverhuurders vereeniging
op de Nieuwmarkt
"ONS BELANG" In deze brief beklaagt de vereniging "Ons Belang" zich over de gebrekkige handhaving van marktregels op de Amsterdamse Nieuwmarkt. De kern van het probleem is dat kooplieden hun vaste standplaatsen niet bezetten (terwijl de verordening minimaal twee dagen aanwezigheid voorschrijft), maar deze plekken wel 'bezet' houden.

De verhuurders van kramen en karren lijden hier direct financieel verlies door: als er geen kooplieden op de markt staan, huren zij geen materiaal. De schrijvers wijzen op de economische gevolgen: personeel is al ontslagen en de ondernemers zelf dreigen in de bijstand ("maatschappelijk hulpbetoon") terecht te komen. De vereniging doet een dringend beroep op de Directeur van het Marktwezen om de regels strikt te handhaven om het voortbestaan van de handel op de Nieuwmarkt te waarborgen. De brief is gedateerd op 17 december 1940, ruim zeven maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De winter van 1940-1941 was een periode van toenemende schaarste en economische onzekerheid.

Specifiek voor de Nieuwmarkt is de context extra beladen: dit gebied was het hart van de oude Joodse buurt van Amsterdam. Hoewel de grote razzia's en de fysieke afsluiting van de buurt (als 'Judenviertel') pas begin 1941 zouden plaatsvinden, waren er eind 1940 al diverse anti-Joodse maatregelen van kracht die de handel beïnvloedden. De brief noemt dat kooplieden goederen achterhouden omdat ze in het voorjaar "duurder te verkoopen" zouden zijn, wat duidt op speculatie en inflatievrees, veelvoorkomende verschijnselen in oorlogstijd. De angst om afhankelijk te worden van "maatschappelijk hulpbetoon" was groot, aangezien dit in die tijd nog een sterk stigma van armoede en falen met zich meebracht. Gemeente Amsterdam Marktwezen