24 april 1941. Een controleur van het Marktwezen (mogelijk genaamd Veltman). No. 53/22/1 M. 1941

R A P P O R T

H. Jansen. Jr, die als personeel van zijn vader, kooper H. Jansen. Sr toegang heeft tot de Centrale Markt sedert 1936, is sinds 23 November 1940 in het bezit van een toewijzingsboekje van aardappelen, uitgereikt door de stichting "Centraal Belang", terwijl hem op 29 Maart 1941 een erkenning als kleinhandelaar in aardappelen is verleend onder 14659.
Jansen. Sr, verklaarde mij, dat zijn zoon sinds November 1940, nadat hij na zijn ontslag uit edn militairen dienst nog eenige tijd bij hem had gewerkt, voor zich zelf is begonnen en een vaste wijk verzorgt in het stadsdeel Centrum. Vanaf dien tijd had Jansen. Jr dan in het bezit moeten zijn van een kooperskaart. Hij is niet in het bezit van een Rijks-erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit, doch deze zal zoo spoedig mogelijk door hem worden aangevraagd.

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen,
[Handgeschreven handtekening/paraaf: Vos]

[Handgeschreven aantekeningen linksonder:]
naamw. f 6,-
ontv. 5/5 41 br. 181
[Paraaf]

Amsterdam 24 April 1941
Controleur,
[Handgeschreven handtekening: Veltman (?)]

[Handgeschreven in rode inkt:]
opl [..] 6/5 '41
[Paraaf] 7-5-'41 Het document is een verslag van een controleur betreffende de bedrijfsstatus van H. Jansen Jr. De kern van het rapport is een administratieve onregelmatigheid: Jansen Jr. is na zijn militaire dienst als zelfstandig handelaar begonnen in het Amsterdamse centrum, maar heeft nagelaten direct de benodigde 'kooperskaart' aan te vragen.

Opvallende punten:
* Terminologie: Er wordt gesproken over een "toewijzingsboekje" en "erkenning", wat wijst op de strikte regulering van de handel tijdens de oorlogsjaren.
* Fouten: In de getypte tekst staat een spelfout: "edn" in plaats van "den" militairen dienst.
* Handgeschreven toevoegingen: De aantekeningen onderaan tonen de ambtelijke verwerking. Er is sprake van een betaling van 6 gulden (waarschijnlijk leges voor een naamswijziging/vergunning) die op 5 mei 1941 is ontvangen. Dit document stamt uit april 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De context is die van een distributie-economie waarin de handel in schaarse goederen zoals aardappelen en groenten volledig werd gecontroleerd door de overheid en instanties zoals de stichting "Centraal Belang".

De vermelding van het "ontslag uit militairen dienst" refereert aan de demobilisatie van het Nederlandse leger na de capitulatie in mei 1940. Veel jonge mannen die terugkeerden uit dienst probeerden in de loop van 1940 en 1941 een eigen bestaan op te bouwen, vaak in de handel. Het Marktwezen in Amsterdam hield hierbij streng toezicht op de vergunningen om de voedselvoorziening en prijsvorming te beheersen. De procedure beschreven in dit rapport is een voorbeeld van hoe de bureaucratie ook onder bezettingstijd nauwgezet werd voortgezet. H. Jansen Marktwezen