Getypte ambtelijke brief (doorslag of kopie). 29 maart 1941. De Directeur van de Centrale Markt (Amsterdam). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (Amsterdam). [Handgeschreven in blauw: extra]

D/HG.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

77/B/3 M. 1 29 Maart 1941.

Straf personeel van kooper
Centrale Markt.

In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 24 Maart jl. door den contrôleur J.P.N.Boon van mijn dienst opgemaakt rapport, waaruit blijkt, dat E.van Gelderen, Van Spilbergenstraat 35, wien als personeel van den kooper H. P.Schouten,toegang tot de Centrale Markt is verleend zich op de Centrale Markt heeft schuldig gemaakt aan diefstal van negen ledige kisten ten nadeele van den grossier J.Bekker.

Ter zake van dit feit wordt proces-verbaal opgemaakt, terwijl ik E.van Gelderen voornoemd, overeenkomstig het bepaalde in artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt, heb gestraft met ontneming van het recht van toegang tot die markt voor den tijd van 14 dagen, namelijk van 24 Maart tot en met 6 April a.s. In verband met de orde en den goeden gang van zaken op de Centrale Markt acht ik het gewenscht, dat ten deze strenge maatregelen worden genomen en ik geef U mitsdien beleefd in overweging wel te willen bevorderen, dat Van Gelderen voornoemd, overeenkomstig het bepaalde in het tweede lid van bovenaangehaald artikel, door den Regeerings-commissaris voor Amsterdam wordt gestraft met ontneming van het recht van toegang tot de Centrale Markt, voorgoed, zulks met ingang van 7 April a.s. Voor de goede orde voeg ik hieraan nog toe, dat E. van Gelderen zich tevoren niet aan een strafbaar feit op de Centrale Markt heeft schuldig gemaakt.

De Directeur, Deze brief betreft een tuchtrechtelijke en strafrechtelijke kwestie op de Centrale Markt in Amsterdam. Een zekere E. van Gelderen, werkzaam voor de koper H.P. Schouten, is betrapt op de diefstal van negen lege kisten van grossier J. Bekker op 24 maart 1941.

De Directeur van de markt heeft de dader direct een tijdelijk toegangsverbod opgelegd van veertien dagen (tot 6 april). Hij adviseert de Wethouder echter om een zwaardere sanctie te bepleiten bij de Regeringscommissaris: een levenslang toegangsverbod tot de markt. Dit is opmerkelijk omdat de directeur zelf toegeeft dat de verdachte niet eerder de fout in is gegaan ("zich tevoren niet aan een strafbaar feit [...] schuldig gemaakt"). De ernst waarmee de diefstal van lege kisten wordt opgenomen, getuigt van de strikte controle en de druk op de voedselvoorziening in die tijd. Het document dateert van maart 1941, bijna een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markt was van vitaal belang voor de voedselvoorziening van Amsterdam. In deze periode was er sprake van toenemende schaarste en distributie van goederen.

De vermelding van de "Regeerings-commissaris voor Amsterdam" is historisch significant. In maart 1941 (kort na de Februaristaking) werd de democratisch gekozen gemeenteraad van Amsterdam door de bezetter buiten spel gezet en werd de NSB'er Edward Voute benoemd tot regeringscommissaris (burgemeester). Dit verklaart waarom de directeur van de markt de wethouder verzoekt om de straf via deze commissaris te laten verlopen; de machtsstructuren waren in deze overgangsfase naar een volledig nationaalsocialistisch bestuur aan het verschuiven. Diefstal in de voedselketen werd in deze context zeer zwaar bestraft om de "orde en den goeden gang van zaken" te handhaven.