Getypt verslag / ambtelijk advies (doorslag of origineel typoscript). -2-

ontbreken van een doorgaand randkanaal langs de Noordholland-
sche kust, één door een polderkanaal van Edam naar Oosterleek.
Ten aanzien van het middenkanaal neemt onze Commissie er
kennis van, dat het zal worden ingericht voor de grootste
schepen, die het Ysselmeer bevaren, terwyl aan het Noordelyk
einde schut- en uitwateringssluizen zullen worden gemaakt.
Het gekozen tracé van het middenkanaal is voor de schepen
in de Kamper-, Schokker- en Lemstervaart in het algemeen niet
ongunstig. Alleen kan, vooral voor kleine schepen, de route van
de Houtrib naar Lemmer by harden wind uit Westelyke richtingen
het bezwaar opleveren, dat men spoedig aan lager wal (op den dyk
van den Noordoostelyken polder) raakt; thans kiezen deze
schepen gewoonlyk hun weg onder de Hollandsche kust langs en
door het Krabbersgat om dan den oversteek naar Lemmer te onder-
nemen. By de bespreking van den vaarweg Edam-Oosterleek komt
de Commissie hierop terug. Het groote belang van den vaarweg
van Amsterdam naar de Noordelyke provinciën en de omstandigheid,
dat by den aanleg van den vaarweg Lemmer-Groningen in de toe-
komst op het 2000-tons-schip gerekend wordt, maken het volgens
de Commissie vanzelfsprekend, dat onder inrichting van het mid-
denkanaal voor de grootste schepen, die het Ysselmeer bevaren,
verstaan wordt de inrichting voor 2000-tons-schepen. Het pro-
fiel en de kunstwerken van het kanaal moeten haars inziens
voldoen aan de eischen, die met betrekking tot de vaart met
zulke schepen gesteld worden. In dit verband zou de Commissie
gaarne vernemen, welke afmetingen de naby het Noordelyk uit-
einde van het kanaal geprojecteerde sluizen zullen verkrygen.
Met het oog op den omvang van het te verwachten verkeer en
om opstoppingen op bepaalde dagen en op bepaalde uren van den
dag te voorkomen, is de Commissie van meening, dat op de be-
doelde plaats in ieder geval een dubbele sluis vereischt is,
met de mogelykheid om zoo noodig een derde sluis by te bouwen.
De Commissie acht het noodzakelyk, dat van Amsterdam
naar het Noorden, waar van oudsher over de Zuiderzee een vaart
zonder belemmeringen mogelyk was, één open vaarweg behouden
blyft, waarop dus met onbeperkte doorvaarthoogte kan worden ge-
varen. Ten einde de overlast, die water- en landverkeer elkaar
by een kruising aandoen, zooveel mogelyk te beperken meent de
Commissie, dat de bruggen over het kanaal een vrye doorvaart-
hoogte van 7 m boven een hoogen waterstand en een beweegbaar
gedeelte moeten hebben. De op dit vaarweg gebruikte passa-
giersschepen, welker hoogste punt, wanneer zy niet beladen zyn,
op 6,75 m boven water ligt, kunnen by die hoogte de bruggen dus
in gesloten toestand passeeren. Het verdient naar de meening
der Commissie aanbeveling te onderzoeken, of in dit geval,
waar het maaiveld der polders ongeveer 4 m beneden den water-
spiegel van het kanaal ligt, niet aan een oplossing, waarby
het landverkeer door middel van tunnels onder het kanaal door
geleid wordt, de voorkeur gegeven moet worden boven het bouwen
van hooge bruggen met lange opritten. Zou een brug naby de
sluizen aan het Noordelyk einde van het kanaal gebouwd moeten
worden, dan zou het voor de hand liggen, deze brug met het oog
op de belangen der zeilvaart aan de binnenzyde der sluizen te
leggen en op eenigen afstand van deze sluizen.

   De Commissie komt thans tot het in den Zuidwestelyken

polder tusschen Edam en Oosterleek ontworpen 600-tons kanaal.
Zy is van meening, dat dit kanaal - nu geen randkanaal langs
de Noordhollandsche kust tot stand zal komen - een belangryke
vaarweg zal worden en dit zal blyven, ook na het gereedkomen
van den nieuwen vaarweg Groningen-Lemmer. De doorgaande scheep-
vaart naar Enkhuizen en Stavoren, de scheepvaart van den Zuid-
westelyken polder zelf, alsmede een deel van de scheepvaart
naar Lemmer - de laatste met het oog op de bezwaren van de route
over de Houtrib, die byzonder klemmend zullen zyn in de lange
reeks van jaren waarin het middenkanaal nog niet gereed is -
zullen van het kanaal Edam-Oosterleek gebruik maken.
De Commissie acht het te betreuren, dat dit kanaal niet
op Ymeerpeil, doch als polderkanaal wordt aangelegd. Indien
echter deze oplossing toch gekozen moet worden, is de Commissie
van meening, dat het kanaal een royale vaarweg moet zyn, waarop
ten minste met 1000-tons-schepen gevaren kan worden; zy wyst er

Dienst P.W.
Amsterdam, * Taal en Spelling: Het document is geschreven in de destijds gangbare ambtelijke spelling (bijv. "Noordelyk", "terwyl", "eischen", "zooveel mogelyk"). De letter 'y' wordt consequent gebruikt waar we nu 'ij' zouden schrijven.
* Inhoudelijke kern: De Commissie adviseert over de technische vereisten van nieuwe kanalen in het IJsselmeergebied na de afsluiting van de Zuiderzee. Belangrijke punten zijn:
* De noodzaak om het 'middenkanaal' geschikt te maken voor schepen tot 2000 ton.
* De voorkeur voor een 'open vaarweg' vanaf Amsterdam naar het Noorden zonder hoogtebeperkingen voor de masten.
* Het voorstel voor bruggen met een doorvaarthoogte van 7 meter, zodat passagiersschepen (hoogte 6,75 m) eronderdoor kunnen zonder dat de brug open hoeft.
* Een opvallend modern voorstel voor tunnels onder het kanaal in plaats van bruggen, vanwege de lage ligging van het maaiveld in de polders.
* De discussie over het kanaal Edam-Oosterleek, dat als alternatief moet dienen voor de route over de Houtrib. Dit document maakt deel uit van de besluitvorming rondom de inrichting van de IJsselmeerpolders (de Zuiderzeewerken). Na de voltooiing van de Afsluitdijk (1932) veranderde de waterhuishouding en de navigatie op de voormalige Zuiderzee ingrijpend. De 'Dienst Publieke Werken Amsterdam' had een groot belang bij deze ontwikkelingen, aangezien de bereikbaarheid van de Amsterdamse haven voor de vaart naar de noordelijke provincies gewaarborgd moest blijven. De genoemde 'Zuidwestelyke polder' verwijst naar de plannen voor de latere Markerwaard (die uiteindelijk nooit volledig is ingepolderd, op de Houtribdijk na). De discussie over 2000-tons schepen toont de ambitie voor de schaalvergroting in de binnenvaart in die periode.