Ambtelijke correspondentie (adviesbrief). 18 september 1942. Onbekend ambtelijk orgaan (mogelijk Dienst der Markten of vergelijkbaar, getuige de initialen vD/HB). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam ("Alhier"). (Handgeschreven linksboven:)
Kopie Afd A.Z. [onleesbaar]
doorgezonden van Buren
Besp. 7/10 42
[handtekening/paraaf]

(Getypt rechtsboven:)
vD/HB.

(Getypt adres:)
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

(Referentie en datum:)
2a/25/2 M. [handgeschreven in rood: 7 2. bpl paraaf] 18 September 1942.

(Onderwerp:)
uitbreiding telefoon-
aansluiting Vebena
Centrale Markt.

(Inhoud:)
Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d.12 dezer om spoe-
dig advies ontvangen stukken No.812 L.M.1942, heb ik de eer U te be-
richten, dat de kantoren van het Plaatselijk Verkoopkantoor der V.B.
N.A. onder andere zijn gevestigd in de kantoren 77, 78, 79 en 80 in
de hal der Centrale Markt. De V.B.N.A. beschikt over 2 lijnen, name-
lijk de no's: 85358 en 84754, hetgeen, gelet op de omvangrijke werk-
zaamheden absoluut onvoldoende moet worden geacht. Dit klemt te meer,
nu de Vebena sedert 1 Juli j.l. is belast met de verzorging met aar-
dappelen der Wehrmachtsonderdeelen, gelegen in Amsterdam en omgeving.
De betreffende bestellingen worden telefonisch door deze onderdeelen
opgegeven. Uit eigen ervaring is mij dan ook bekend, dat het dikwijls
onmogelijk is om de V.B.N.A. telefonisch te bereiken.

De V.B.N.A. verzoekt thans om een centraal toestel aan te bren-
gen, waarop de beide bestaande lijnen kunnen worden aangesloten, zoo-
danig, dat wanneer een nummer in gesprek is, automatisch het andere
gekozen wordt. Dit is vooral ook van belang bij intercommunale ge-
sprekken. Op de centrale zullen verder 5 huistoestellen worden aange-
sloten. In het belang van een goede voorziening met aardappelen der
bevolking en van de Weermacht, acht ik het derhalve gewenscht, dat

(einde pagina) * Kern van de zaak: De V.B.N.A. (Vebena, waarschijnlijk de Vereniging van Bureau's voor Nederlandsche Aardappelen) kampt met een ernstig tekort aan telefooncapaciteit op de Centrale Markt in Amsterdam. De schrijver van de brief adviseert de wethouder positief over de uitbreiding van de installatie.
* Argumentatie: De drukte is significant toegenomen omdat de organisatie sinds juli 1942 niet alleen de bevolking van aardappelen moet voorzien, maar ook de in en rond Amsterdam gestationeerde onderdelen van de Duitse Wehrmacht.
* Techniek: Men stelt een vroege vorm van een telefooncentrale (PBX) voor waarbij twee lijnen worden gekoppeld (een 'zoekgroep') en vijf interne toestellen worden aangesloten. Dit was essentieel voor de bereikbaarheid en voor 'intercommunale' (interlokale) gesprekken.
* Belangen: De brief laat zien hoe de civiele voedselvoorziening en de militaire behoeften van de bezetter in elkaar grepen. De noodzaak om de Wehrmacht efficiënt te kunnen bedienen, wordt gebruikt als doorslaggevend argument om de technische verbetering gedaan te krijgen. Dit document stamt uit het hart van de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markt (nu het Food Center Amsterdam) was het zenuwcentrum van de voedseldistributie. In 1942 nam de schaarste toe en werd de distributie van basisvoedsel zoals aardappelen streng gereguleerd.

De brief illustreert de bureaucratische werkelijkheid van die tijd: zelfs een relatief kleine infrastructurele aanpassing zoals het verbeteren van een telefoonaansluiting vereiste officiële correspondentie tussen diensten en toestemming van de wethouder. De expliciete vermelding van de "Wehrmachtsonderdeelen" toont aan dat prioriteiten in de ambtelijke besluitvorming sterk werden beïnvloed door de eisen van de bezettingsmacht. De handgeschreven notitie van 7 oktober 1942 laat zien dat het dossier drie weken na de oorspronkelijke brief nog in behandeling was ("Besproken").