Getypt afschrift van een officiële brief/circulaire. Na 28 juli 1941 (verwijst naar de Staatscourant van die datum). Waarschijnlijk een Commissaris der Provincie of een hooggeplaatste ambtenaar (gericht aan ondergeschikten). AFSCHRIFT.

Aan
Heeren ambtenaren der provincie.
Heeren Burgemeesters, secretarissen
en ontvangers der gemeenten in ***

De hoofdleiding van den Nederlandschen Volksdienst (N.V.D.) heeft mij reeds eenige tijd geleden om medewerking voor zijn arbeid gevraagd. Daaronder verstond men ook een verzoek aan U om toe te treden als lid.

In de statuten van deze stichting, welke zijn gepubliceerd in de Nederlandsche Staatscourant van 28 Juli jl. No.144 wordt het doel in art. 2 als volgt omschreven: "de verzorging van alle Nederlanders uit een oogpunt van de zorg voor het volk en de welvaart, zoonede overeenkomstige doelwitten". Volgens art. 5 kunnen de Nederlanders als lid ter bevordering van dit doel optreden.

Het ligt aan U te beoordeelen wat U, in verband met Uw inkomen en verplichte uitgaven, zult kunnen bijdragen. Zeker zult U overwegen of een bijdrage voor den volksdienst niet onder Uw moreele verplichte uitgaven dient te worden gebracht. Wanneer Uw omstandigheden dat noodzakelijk maken, kan de bijdrage van f 1.- verminderd worden tot ten laagste f 0,50 per maand.

Het behooft geen betoog, dat de medewerking van ambtenaren, ook financieel als voorbeeld voor de bevolking werkt en slechts waardeering bij de overheid zoowel als bij de bevolking kan wekken. Het terrein der werkzaamheden van den N.V.D. is vrijwel onbeperkt. Het hoofddoel is de versterking onser volkskracht, het vormen van een hechte Nederlandsche volksgemeenschap op sociaal terrein, het bevorderen van de instandhouding van een gezond volk, het wegnemen van die stoffelijke belemmeringen, welke de geestelijke ontplooiing van de volle persoonlijkheid van allen die tot ons volk behooren in den weg staan.

De organisatie, welke reeds ten deele tot stand is gekomen, zal het land indeelen in gemeenten en buurtschappen, wijken en blokken, zoodanig dat op een honderdtal inwoners één vertrouwensman het werk zal leiden en schragen.

De N.V.D. bedoelt niet armenzorg te zijn en heeft als zoodanig een ander en ruimer arbeidsveld dan burgerlijke armbesturen, Maatschappelijk hulpbetoon e.d. dergelijke instellingen.

Als voorbeeld van sociale zorg door den N.V.D. moge ik U noemen uitzending van moeders, die een druk gezin hebben, gedurende eenige weken naar vacantieoorden, in een eenvoudige omgeving; uitzending van moeders en kinderen tesamen, of van deze laatsten alleen, het verleenen van hulp in de huishouding als de moeder wegens ziekte of overspanning niet in staat is voldoende zorg aan haar gezin te besteden. Ook zullen er adviesbureaux worden gesticht, waar voor de gezinnen de gewenschte voorlichting kan worden verkregen over alle onderwerpen in verband met de huishouding en opvoeding van kinderen en hun gezondheid. In het bijzonder zullen ook dergelijke bureaux worden gesticht voor a.s. kraamvrouwen en jonge moeders iets wat in de practijk zeer noodzakelijk is gebleken.

Vanzelf zal het niet bij raad gelaten worden, maar indien noodig, metterdaad gesteund worden door verschaffen van kleederen, vergoeding van onkosten enz. enz. Ook de behartiging van de gezondheid in het algemeen wordt ter hand genomen, waarvoor als voorbeeld genoemd mag worden de tandheelkundige verzorging der schoolkinderen. Niet alleen technisch, doch ook sociaal opvoedend zal worden gewerkt. Er is voorts gedacht aan de oprichting van bepaalde bewaarscholen (zoogenaamde oogstscholen) ten plattelande, waar de ouders, als hun arbeid elders wordt vereischt, tijdelijk hun kinderen kunnen laten verzorgen en waar dan ook voor hun voeding zal worden gezorgd. Het voedingsprobleem zelf, voor zoover dit op sociaal terrein ligt, heeft de aandacht. Er zal verband moeten worden gezocht met de stichting voor huishoudelijke voorlichting ten plattelande, zoowel als in de steden. De tekst is een ambtelijke oproep aan overheidspersoneel om zich aan te sluiten bij de Nederlandsche Volksdienst (N.V.D.). De schrijver benadrukt de "moreele plicht" van ambtenaren om een voorbeeldrol te vervullen door financieel bij te dragen. De gevraagde contributie bedraagt 1 gulden, met een minimum van 0,50 gulden per maand.

De tekst zet de missie van de N.V.D. uiteen als een allesomvattende sociale zorg die verder gaat dan de traditionele (vaak religieuze) armenzorg. De terminologie ("volkskracht", "volksgemeenschap") verraadt de nationaalsocialistische inslag. Er worden concrete taken genoemd:
* Vakantie-uitzendingen voor overbelaste moeders.
* Gezinszorg bij ziekte.
* Voorlichtingsbureaus voor opvoeding en kraamzorg.
* Materiële steun in natura (kleding).
* Schooltandverzorging.
* Oogstscholen: kinderopvang op het platteland tijdens drukke landbouwperiodes.

De organisatiestructuur wordt ook genoemd: een fijnmazig netwerk van "vertrouwensmannen" per honderd inwoners, wat wijst op een systeem van sociale controle. De Nederlandsche Volksdienst (N.V.D.) werd op 25 juli 1941 door de Duitse bezetter opgericht. Het doel was om de volledige Nederlandse sociale zorg te herstructureren volgens nationaalsocialistisch model. De N.V.D. moest alle bestaande particuliere en kerkelijke liefdadigheidsinstellingen vervangen of opslokken.

Ambtenaren werden door de bezettingsautoriteiten onder druk gezet om lid te worden om de organisatie legitimiteit en financiële middelen te geven. Hoewel de gepresenteerde sociale doelen (zoals kraamzorg en vakanties voor moeders) op zichzelf nobel leken, was de N.V.D. een politiek instrument van de NSB en de bezetter om de ideologie van de "Volksgemeenschap" (uitsluitend voor 'ariërs') in de haarvaten van de samenleving te duwen. De meeste Nederlanders bleven echter gereserveerd tegenover de organisatie, die na de bevrijding in 1945 onmiddellijk werd ontbonden.