Bijlage bij een ambtelijke brief / Getuigenverklaring. 2 december 1942 (verklaring) / 8 december 1942 (begeleidende brief). Bijlage II. Behoort bij brief no. 8a/70/1 M.d.d. 8 December 1942 aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen en den Gemeentelijken Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden. —

Heden, 2 December 1942 hoorden wij den controleur P. Smit, geboren 31 Juli 1900, wonende 2e Hugo de Grootstraat 27 III, dienstdoende op de Centrale Markt, naar aanleiding van het door den Chef-Marktopzichter C. Blom d.d. 2 December jl. ingediende personeels-contrôlerapport.

Hij verklaarde zakelijk als volgt:
"In den nacht van 2 December jl. was ik met collega De Vries belast met terreindienst van 1 - 3 uur, terwijl contrôleur Pietersma portiersdienst had. Om ± 2 uur troffen wij den hondenwacht Brassing aan bij het urinoir, staande langs het grasveld voor de hal. Brassing was door zijn hond in de hand gebeten, reden waarom wij hem medenamen, teneinde hem te verbinden. De Vries bleef in de portiersloge bij Pietersma en ik ging met Brassing naar het kaartenkantoor om hem aldaar te verbinden. Dit heeft ongeveer een kwartier geduurd, waarna Brassing het terrein weer opging, terwijl ik met mijn twee collega's in de loge een 20 minuten over het geval heb nagepraat, tot ongeveer 2.35 uur. Toen hoorden wij gerucht op het marktterrein en zijn De Vries en ik naar buiten gegaan tot aan de benzinepomp op het voorterrein, alwaar we aantroffen de hondenwacht Vonk.

We hebben even met hem gesproken en zijn toen direct weder naar de loge teruggekeerd. Een en ander heeft ± 5 minuten in beslag genomen. Tegen kwart voor drie waren wij weder in de loge terug, alwaar ik om drie uur de portiersdienst van Pietersma moest overnemen. Ik geef niet toe, dat ik van 2.15 uur tot 3 uur ten onrechte in de loge heb gezeten. Ik ben er namelijk met De Vries ter onderzoek van het bovenvermelde gerucht een 5 minuten uit geweest. Wel is echter waar, dat ik, terwijl ik terreindienst had, met uitzondering van genoemde 5 minuten in de loge heb gezeten.

Gedurende de rest van onzen dienst hebben we normaal dienst gedaan en zijn niet tusschentijds in de loge geweest, bijvoorbeeld om ons te warmen."

Aldus gelezen, volhard en geteekend.

De Contrôleur,
[Signatuur: P. Smit]

De waarnemend Directeur,
[Ongetekend]

De Bureauchef,
[Signatuur: Onleesbaar] Het document is een schriftelijke verantwoording van controleur P. Smit naar aanleiding van een tuchtrapport (personeels-contrôlerapport) opgesteld door Chef-Marktopzichter C. Blom. De kern van het conflict is plichtsverzuim: Smit en zijn collega De Vries werden ervan beschuldigd tijdens hun bewakingsronde ("terreindienst") onrechtmatig in de verwarmde portiersloge te hebben gezeten in plaats van te patrouilleren.

Smit voert een verzachtende omstandigheid aan: een incident waarbij hondenwacht Brassing door zijn eigen hond in zijn hand werd gebeten. Smit heeft de medische verzorging (het verbinden) op zich genomen. Hij geeft echter ruiterlijk toe dat hij daarna nog twintig minuten in de loge is blijven "napraten". Zijn verweer richt zich specifiek op de exacte tijdsduur en de reden van zijn aanwezigheid in de loge, waarbij hij ontkent dat hij er de volle drie kwartier onafgebroken heeft gezeten. Dit document stamt uit december 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markthallen in Amsterdam waren in deze periode van vitaal strategisch belang voor de voedselvoorziening en distributie. Vanwege de schaarste en de zwarte handel was de bewaking van het terrein zeer streng.

De "Wethouder voor de Levensmiddelen" waarnaar in de kop wordt verwezen, was in deze periode de pro-Duitse NSB-wethouder die toezag op de distributie. De strikte controle op het personeel (zoals blijkt uit dit rapport over enkele minuten plichtsverzuim) duidt op de gespannen sfeer en de hoge mate van discipline die vereist was bij het beheer van schaarse goederen tijdens de oorlogsjaren. Opvallend is het gebruik van hondenwachten voor de beveiliging van het terrein in de nachtelijke uren. P. Smit (controleur) De Vries (collega) Pietersma (controleur) Brassing (hondenwacht) C. Blom (Chef-Marktopzichter) Vonk (hondenwacht). Marktwezen NSB