Doorslag van een getypte brief (archiefkopie). 16 oktober 1942. Een onbekende instantie (ondertekend door "De Directeur"). Gezien de context en het adres betreft dit waarschijnlijk een gemeentelijke instelling van Amsterdam of een afdeling gelieerd aan de Joodsche Raad. [Handgeschreven:] Verzonden [paraaf] [Getypt:] vD/HB.

20/29/2 M.

16 October 1942.

den Heer S.Speelman,
Waterlooplein 84 II,
Amsterdam-Centrum.

Wijk 2.

Naar aanleiding van Uw brief, ingekomen op
7 dezer, deel ik U mede, dat aan het daarin
vervatte verzoek niet kan worden voldaan.

De Directeur, De brief valt op door zijn extreme beknoptheid en de afwijzende, formele toon. Er wordt geen enkele reden gegeven waarom het verzoek van de heer Speelman is afgewezen. De aanduiding "Wijk 2" verwijst naar de administratieve wijkindeling van Amsterdam die destijds door de overheid werd gebruikt. De handgeschreven notitie "Verzonden" bevestigt dat dit een doorslag is die voor de eigen administratie werd bewaard nadat het origineel was verstuurd. Het ontbreken van een briefhoofd suggereert dat dit op blanco papier of op een specifiek formulier van een bureaucratische instantie is getypt. Het document is opgesteld in oktober 1942, een dieptepunt tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De geadresseerde, Samuel Speelman (geboren in 1886), woonde op het Waterlooplein, dat in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt lag. In deze periode waren de deportaties van Joodse burgers naar de vernietigingskampen in volle gang.

Verzoeken die in deze tijd door Joodse Amsterdammers werden ingediend, hadden vaak betrekking op overlevingszaken: verzoeken om een 'Sperre' (vrijstelling van deportatie), reisvergunningen, of verzoeken om extra voedselbonnen of financiële steun. De botte, ongemotiveerde afwijzing is typerend voor de wijze waarop de bureaucratie tijdens de bezetting opereerde, waarbij menselijke belangen volledig ondergeschikt waren aan de uitvoering van regels en bevelen. De tragische realiteit van deze brief is dat een dergelijke afwijzing in oktober 1942 voor de ontvanger vaak het verschil tussen leven en dood kon betekenen. Uit historische bronnen blijkt dat Samuel Speelman en zijn gezin de Holocaust niet hebben overleefd. S. Speelman