Getypt concept van een ambtelijk schrijven met handgeschreven correcties en kanttekeningen. 29 september 1942. [In rode inkt linksboven:] 469/584/2
[In handschrift rechtsboven:] Th. F. v. Meurs / L. Amstellan 143

CONCEPT.
Amsterdam, 29 September 1942.

Outillage Gem. Vischmarkt.

Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Naar aanleiding van den brief van den Directeur der Nederlandsche Visscherijcentrale aan den Burgemeester van Amsterdam d.d. 10 dezer No. 21608 Afd.S/Ha. hebben ondergeteekenden de eer U het navolgende te berichten.

De Gemeente Vischhal aan de De Ruyterkade is gevestigd in een grooten houten loods, waarin de temperatuur des zomers, vooral op warme dagen, dikwijls zeer hoog is; in verband met het ontbreken van goede ventilatiemogelijkheden heerscht er dan een benauwde atmosfeer. Desondanks deed zich de behoefte aan een goede koelgelegenheid in de + 40 jaren, dat de Vischhal thans in gebruik is, nog nimmer gevoelen en op het bouwen van zoo'n inrichting is dan ook door den handel nimmer aangedrongen.

Het feit, dat er den laatsten tijd vrij regelmatig visch door de keurmeesters van de Keuringsdienst van Waren (waarvan er regelmatig twee op de markt aanwezig zijn) moest worden afgekeurd, wordt, naar het oordeel van de deskundigen op vischgebied dan ook niet veroorzaakt door het ontbreken van een koelinrichting op de Vischmarkt, doch door het feit, dat de inzenders-grossiers, de visch dikwijls slecht ~~geconditioneerd~~ [handgeschreven:] verzorgd verzenden. Hieraan is vermoedelijk niet vreemd het [handgeschreven:] pogen van de grossiers ~~feit, dat~~ bij de bestaande regeling van maximum prijzen, ~~de grossiers~~, tot hun eigen schade, trachten de leveringskosten zoo laag mogelijk te houden. Door het gebruik van te weinig ijs komt de visch dikwijls in slechten toestand aan de markt. De Nederlandsche Visscherijcentrale is onzerzijds reeds verschillende malen hierop gewezen.

Wat de door de Nederlandsche Visscherijcentrale in haar brief opgenomen klacht van de "Imex" betreft, diene, dat de daarin bedoelde aal vermoedelijk van Urk afkomstig was en zeer slecht was verzorgd; de partij kwam verbroeid aan de markt aan. In bijlage dezes hebben wij de eer U een afschrift over te leggen van een op deze aangelegenheid betrekking hebbenden brief van den Directeur van den Keuringsdienst van Waren met bijgevoegd rapport van den Keurmeester, hetwelk ~~naar wij meenen, aan duidelijkheid niets te wenschen overlaat.~~ [handgeschreven:] de behandeling van de visch.

Voor wat de ~~verzorging~~ [handgeschreven:] behandeling van de visch op de Vischmarkt betreft mogen wij U eraan herinneren, dat speciaal voor het verzorgen van ~~der~~ [handgeschreven:] van deze visch zijn aangesteld een viertal leden der Verdeelingscommissie, die, wanneer des avonds visch aankomt, ervoor zorgdragen, dat ze op deskundige wijze in de hal wordt neergezet, terwijl opnieuw ijs wordt bijgevoegd. Het is dan ook nimmer voorgekomen, dat ~~dergelijke~~ [handgeschreven kanttekening:] die niet goede verzorging op de Vischmarkt visch des morgens moest worden afgekeurd. Indien de visch des avonds echter in slechten toestand aankomt, helpt het ijsen niet meer (zoomin als koelen zou helpen) en wordt deze visch des morgens afgekeurd. Dit document is een reactie van de Amsterdamse marktbeheerders op een klacht van de Nederlandsche Visscherijcentrale over de kwaliteit van de aangevoerde visch. De kern van het betoog is dat de gebrekkige kwaliteit van de vis niet te wijten is aan de faciliteiten van de Amsterdamse Vischhal (die weliswaar warm en slecht geventileerd is), maar aan de wijze waarop grossiers hun waar verzenden.

De opstellers verdedigen de bestaande situatie door te stellen dat er al 40 jaar zonder koelinstallatie wordt gewerkt zonder klachten vanuit de handel. De handgeschreven correcties maken de toon van het document iets scherper en specifieker ten aanzien van de verantwoordelijkheid van de grossiers en het personeel op de markt zelf. Er wordt expliciet gewezen op het feit dat extra ijs toevoegen bij aankomst zinloos is als de vis al "verbroeid" (bedorven door hitte tijdens transport) aankomt. Het document dateert uit september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze context is essentieel om de tekst te begrijpen:

1. Schaarste en distributie: De visvoorziening was onderworpen aan strikte regelgeving. De genoemde "Verdeelingscommissie" en de "Nederlandsche Visscherijcentrale" waren bureaucratische organen die de voedselvoorziening in oorlogstijd moesten reguleren.
2. Maximumprijzen: De tekst vermeldt dat grossiers besparen op ijs vanwege de "maximum prijzen". De bezetter had strikte prijsbeheersing ingevoerd om inflatie en zwarte handel tegen te gaan, waardoor de winstmarges voor handelaren zeer klein werden. Dit leidde blijkbaar tot riskante bezuinigingen op koeling tijdens transport.
3. Locatie: De Gemeentelijke Vischmarkt bevond zich aan de De Ruyterkade, direct achter het Centraal Station, een logistiek knooppunt voor de aanvoer van vis via het IJ en de trein.
4. Imex: De genoemde firma "Imex" was een bekende exportmaatschappij, wat aangeeft dat de discussie ook raakte aan de handel over de grenzen (vaak richting Duitsland) in die periode.