Handgeschreven brief/rekwest (doorslag/copie). 25 september 1942. Mevrouw Biesenbeek - ter Voort. Copie

mij Biesenbeek – ter Voort.
A. dam. 25 – 9 - 42.

№ 46a/637/1 M. 1942 26/9

Wel Ed heer Ter Haar

Heden middag vervoegde
ik mij voor een toewijzing kaart voor mosselen. deze
werd mij voorloopig geweigerd er moest eerst door
u over beslisd worden of ik er voor in aanmerking
kwam. omdat ik heden geen toewijzing van versche
vis genoot. Ik en nog twee vrouwen waren de
eenigste welke geen toewijzing uit de hal meer kregen
nu zou het met mosselen het zelfde gaan dat is
doch per slot van rekening onrechtvaardig waar
om.. omdat ten eerste staat op het oogenblik
mijn voldaane Ventvergunning ingeschreven voor
mosselen. dit heb ik j.l. laten doen. ten tweede
heb ik een plaats voor gekookte mosselen ver-
koop aan gevraagd. en is me. zoo goed als toegestaan
ten derde heb ik eigenlijk op. alle vis recht en ben
al twintig jaar visventster. en ten vierde mijn
zoon. krijgt ook geen toewijzing die is van zijn 13de
jaar aan de markt en is nu 20. deze jongen kan
geen patroon meer krijgen want wordt nergens aan
genomen omdat ze geen jongens in die leeftijd
mogen aannemen en omdat hij per slot van

(De tekst breekt hier af aan de onderzijde van de pagina) * Toon en taal: De schrijfster hanteert een eerbiedige maar dringende toon. Het taalgebruik is doorspekt met Amsterdamse volkstaal-invloeden en archaïsche spelling (bijv. "voldaane", "beslisd", "versche").
* Kern van het beklag: Mevrouw Biesenbeek protesteert tegen het feit dat zij geen toewijzing krijgt om mosselen in te kopen, terwijl zij al twintig jaar visventster is. Ze voelt zich achtergesteld omdat zij en twee andere vrouwen als enige geen toewijzing meer kregen in "de hal" (de Centrale Markthallen).
* Argumentatie: Zij voert vier redenen aan waarom zij recht heeft op de toewijzing:
1. Haar ventvergunning is betaald en aangepast voor mosselen.
2. Zij heeft een specifieke staanplaats voor de verkoop van gekookte mosselen toegezegd gekregen.
3. Haar jarenlange ervaring (20 jaar) in de vishandel.
4. De precaire situatie van haar 20-jarige zoon, die al sinds zijn 13e op de markt werkt maar nu nergens meer als knecht ("patroon krijgen") aangenomen wordt. Dit document biedt een indringende blik op de overlevingsstrijd van kleine zelfstandigen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting (1942). Door de schaarste was de handel volledig gereguleerd via een systeem van toewijzingen en distributiekaarten. Wie buiten de boot viel bij de verdeling in de Centrale Markthallen, verloor direct zijn bron van inkomsten.

Bijzonder relevant is de opmerking over de zoon. In 1942 werd de druk van de Arbeiteinsatz (dwangarbeid in Duitsland) steeds groter. Werkgevers mochten vaak geen jonge mannen in de weerbare leeftijd meer aannemen, omdat zij elders ingezet moesten worden of omdat er een verbod gold om mannen "vrij te stellen" van uitzending. De brief illustreert hoe de oorlogsvoering en de distributieregels diep ingrepen in de economische zelfstandigheid van Amsterdamse marktgezinnen.