Ambtsbericht/Rapportage (doorslag van een brief). A.H. de Haer, Inspecteur bij den Dienst van het Marktwezen. De Heer Schreuder, Commissaris der 2e Sectie (Politie Amsterdam). [Linksboven - stempels en aantekeningen]
dH/HB.
No 46a/744/2 M. 1942 14/w
[Handschrift potlood]: a. w.h.h. / van de gaue / owc

[Symbool/Paraaf]

[Rechtsboven - handschrift]
inschrijven
Amsterdam, 13 October 1942.

[Adressering]
Aan den Heer Schreuder,
Commissaris der 2e Sectie,
Bureau Adm. de Ruyterweg,
Amsterdam-West.

[Inhoud]
Ondergetekende, A.H. de Haer, Inspecteur bij den Dienst van het Marktwezen te Amsterdam, heeft de eer het volgende onder Uw aandacht te brengen.

Op heden, den 12den October 1942, des voormiddags ± 11 uur, vervoegde zich bij mij, op het kantoor van den Dienst van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, de koopman Leonardus Petrus Rustenburg, geboren den 15en Mei 1911, wonende Wagenaarstraat 116 I, alhier, die mij verzocht voor toewijzing van mosselen in aanmerking te komen.

Ik deelde Rustenburg mede, dat hij voor onbepaalden tijd van de verdeeling van visch was uitgesloten en hem dientengevolge geen mosselen konden worden toegewezen.

Rustenburg voegde mij hierop toe: "Indien ik geen mosselen krijg, ga ik naar Den Haag, naar de Nederlandsche Visscherijcentrale en deel daar mede, dat U met de mosselencombinatie knoeit".

Op mijn uitnoodiging is Rustenburg toen onmiddellijk meegegaan naar den Directeur van het Marktwezen, den Heer C.F. Sixma en heeft tegenover genoemden Directeur op mijn verzoek opgemelde beschuldiging herhaald.

Hierbij was tevens tegenwoordig de Heer H. Steenbeek, adjunct-bedrijfschef van de Centrale Markt.

In verband met de door L.P. Rustenburg geuitte beschuldiging, waardoor ik mij in mijn goeden naam als ambtenaar voel aangetast, verzoek ik U tegen dien persoon een strafrechterlijke vervolging te willen instellen.

Hoogachtend,
De Inspecteur v.h. Marktwezen,

(A.H. de Haer).

[Onderaan - handgeschreven toevoeging]
w.l.c.m.
Voor de goede orde heb ik een u in bijlage dezer afschrift te doen toekomen aan [?] inspecteur [?] het gericht aan de Heer Schreuder, Commissaris v. Politie, in zake het optreden v.d. vischhandelaar L.P. Rustenburg.

[Rechtsonder paraaf]: D.D. Dit document is een formele klacht van een gemeenteambtenaar tegen een burger tijdens de Duitse bezetting. De kern van het conflict draait om de distributie van schaarse goederen (mosselen). Omdat de handelaar, Rustenburg, eerder was uitgesloten van de visverdeling, werd hem een nieuwe partij geweigerd.

Rustenburg reageerde hierop door de inspecteur direct te beschuldigen van corruptie ("knoeien met de mosselencombinatie"). De inspecteur, De Haer, pikt dit niet en escaleert de zaak direct door getuigen (de directeur en de adjunct-bedrijfschef) te laten horen en vervolgens een officiële aanvraag voor strafrechtelijke vervolging in te dienen bij de politiecommissaris. De toon is uiterst bureaucratisch en autoritair. Het document dateert uit oktober 1942, een periode waarin de voedselschaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd. De "Dienst van het Marktwezen" speelde een cruciale rol in de controle op de distributie en de naleving van de distributieregels. Corruptie en de zwarte markt waren aan de orde van de dag, wat de felle reactie van de ambtenaar verklaart: een beschuldiging van "knoeien" was in die tijd een zeer ernstige aantijging die de professionele integriteit (en veiligheid) van een ambtenaar direct in gevaar bracht.

De genoemde locatie, Jan van Galenstraat 14, is het adres van de toenmalige Centrale Markthallen in Amsterdam, het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad. De gang naar de "Nederlandsche Visscherijcentrale" in Den Haag was een dreigement om de lokale hiërarchie te passeren en de zaak op nationaal niveau aanhangig te maken.