Brief of circulaire fragment (getypt). September 1943. De Wethouder voor de Arbeidszaken, Stadhuis Amsterdam. ambtenaren of werklieden by wie als resultaat van de massa-door-
lichting actieve longprocessen zyn opgespoord en die zich ten ge-
volge daarvan hebben moeten ziek melden, het bepaalde in art.16
sub 9 van het A.O.B., art. 21 A.R., of 31 W.R., toepassing heeft
gevonden.
Spoedshalve zie ik deze opgave, gesplitst in gehuwden en
ongehuwden, gaarne rechtstreeks van U tegemoet vóór den 11den Sep-
tember 1943. Ik verzoek U hierby afzonderlyk myn aandacht te willen
vestigen op die gevallen, waarin - ten gevolge van een zonder meer
toepassen der regelingen - van byzondere hardheid kan worden ge-
sproken.

    De Wethouder voor de Arbeidszaken,

    [Handtekening]

Arb.z.Stadhuis
A'dam,Sept.'43
Volgnr. 31 Deze getypte brief is afkomstig van de Wethouder voor de Arbeidszaken in Amsterdam en dateert uit september 1943. De tekst betreft een administratieve instructie over personeelsleden (ambtenaren en werklieden) bij wie door middel van een "massa-doorlichting" actieve longprocessen (hoogstwaarschijnlijk tuberculose) zijn vastgesteld.

De wethouder verzoekt om een spoedige opgave van deze zieke werknemers, waarbij een onderscheid moet worden gemaakt tussen gehuwden en ongehuwenden. Er wordt specifiek gevraagd om aandacht voor gevallen waarbij de strikte toepassing van de geldende regelingen (zoals A.O.B., A.R. en W.R.) zou leiden tot "bijzondere hardheid". Dit suggereert dat er ruimte werd gezocht voor uitzonderingen of extra steun voor schrijnende gevallen binnen het gemeentelijk apparaat. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was tuberculose (TBC) een groot volksgezondheidsprobleem in Nederland, verergerd door slechte voeding en leefomstandigheden. Om de ziekte in te dammen, werden er op grote schaal "massa-doorlichtingen" (X-ray screenings) uitgevoerd, ook onder overheidspersoneel.

In september 1943 stond het gemeentebestuur van Amsterdam onder streng toezicht van de Duitse bezetter. De functie van wethouder was in die tijd vaak bezet door NSB-leden of pro-Duitse functionarissen, aangezien de democratische gemeenteraden in 1941 waren ontbonden. De genoemde afkortingen (A.O.B., A.R., W.R.) verwijzen naar de toenmalige rechtspositieregelingen voor respectievelijk burgerlijk personeel, arbeiders en werklieden. De brief illustreert de voortzetting van de bureaucratische gang van zaken midden in de bezettingstijd, waarbij medische screening direct gekoppeld was aan arbeidsrechtelijke gevolgen.