$N^o$ 281 L.V. '43

Bij het eenige weken geleden gehouden onderzoek inzake verplaatsing van den verkoop van visch naar de loods van Vos, aan de Bellamystraat heb ik o.m. opgemerkt:
1e. dat de loods niet aan de markt is gelegen;
2e. dat de rij menschen, die soms uren op hun beurt moeten wachten, zich zouden gaan nestelen in de portieken, omdat de Bellamystraat geen enkele beschutting biedt, terwijl de Wenslauerstraat meer ingesloten ligt en daar niemand hinder ondervindt van het wachtende publiek.
De heer Gaykema (?) vond dit gezochte argumenten en zeide dat van politioneel standpunt en uitzicht geen enkel bezwaar bestond en dat voor politie-toezicht kan worden zorg gedragen.
Reeds na eenige dagen kwamen klachten van de bewoners. Ook Vos werd bedreigd met een pak slaag als hij het publiek verzocht een weinig opzij te gaan en de karren uit zijn loods moest rijden. Wij hebben toen streepen op de straat geschilderd, waartusschen de koopers zich moeten opstellen. Daarna kon Vos 's morgens zijn loods ontruimen, doch het publiek nestelt zich in de vroege morgenuren in de portieken.
Als er visch komt dan staan de koopers meestal tusschen de geschilderde streepen. Met de klacht dat de menschen vijf en zes rijen dik staan, bedoelt men waarschijnlijk dat er vijf en zes menschen naast elkaar staan; er wordt sinds eenige weken slechts één rij gevormd. De klacht betreffende de stank is in flagrante strijd met de waarheid.
De andere ernstige klachten hebben betrekking op overtredingen van eenige bepalingen der A.P.V. die niet tijdens den verkoop van visch, doch uren daarvoor plaats vinden. * Spelling en Grammatica: Het document is geschreven in de destijds gangbare spelling (bijv. "visch", "menschen", "eenige"). De schrijfstijl is ambtelijk en feitelijk.
* Inhoudelijke Kern: De schrijver van het rapport uit zijn gelijk over een eerdere waarschuwing. De verplaatsing van de visverkoop van de markt (Wenslauerstraat) naar een besloten loods in de Bellamystraat heeft geleid tot voorspelde problemen: wachtende mensen die portieken bezetten bij gebrek aan beschutting.
* Sociale Spanning: Er is sprake van agressie ("pak slaag") tegen de handelaar (Vos) door het wachtende publiek. De schaarste aan voedsel in 1943 verklaart de bereidheid van mensen om urenlang in de kou te wachten, wat weer leidt tot irritatie bij omwonenden en overtredingen van de Algemene Plaatselijke Verordening (A.P.V.).
* Maatregelen: Om de chaos te beheersen zijn er strepen op de straat geschilderd om de wachtrij te reguleren, een vroege vorm van 'crowd control'. Dit document biedt een inkijkje in het dagelijks leven in bezet Amsterdam in 1943. Door de toenemende voedselschaarste ontstonden er enorme rijen zodra er ongerantsoeneerde goederen zoals vis beschikbaar kwamen. De Bellamystraat en de Wenslauerstraat liggen in de Amsterdamse Kinkerbuurt, een dichtbevolkte volksbuurt waar de spanningen tussen de behoefte aan voedsel, de belangen van winkeliers en de rust van omwonenden in deze periode vaak hoog opliepen. De genoemde overtredingen van de A.P.V. vóór de verkoop kunnen wijzen op het negeren van de spertijd door mensen die al zeer vroeg (illegaal) in de rij gingen staan om niet mis te grijpen.