Politierapport of proces-verbaal van controleurs. Donderdag 5 oktober 1944. Controleurs
Lak & Bekkering.

Donderdag
5 October 1944

Hedenochtend 9.15 uur aangehouden op de Adm: de Ruyterweg, een sleperswagen, geladen met 55 mnd Aardappelen.

De voerman was
JOHANNES-FRANCISCUS-VAN POORTEN, van beroep grondwerker - geb: 3/11-1897 te Sloten, wonende Spaarndammerdijk 501 hs. Amsterdam.

Deze verklaarde dat hij geen papieren had en dat de aardappelen bestemd waren voor J. Dusseldorp, linkerkant hoek Ten Katestraat. Voorts verklaarde hij dat het in overleg met de Tubena was en dat hij geen vervoerbewijs noodig had.

Wij hebben de aardappelen aan de C.M. laten afleveren bij J. Greidanus. De Heer van Es van het Aardappelenkantoor verklaarde later, dat het wel in orde was geweest, hij zou echter zorgen dat de koetsiers een vervoerbewijs hadden voor naar de klanten te brengen, waar de aardappelen rechtstreeks uit de polder gehaald worden en afgeleverd door deze naar plaats van bestemming. Hier had dus een misverstand plaats gehad, waarbij bij de Tubena de schuld ligt.

Z.O.Z. Het document is een verslag van een incident tijdens de voedseldistributie in het bezette Nederland. De kern van de zaak is de bureaucratische controle op schaarse goederen (aardappelen).

• De overtreding: Een voerman wordt aangehouden omdat hij 55 mud (ongeveer 3850 kg) aardappelen vervoert zonder de wettelijk verplichte transportvergunningen.
• De verklaring: De voerman beroept zich op een mondelinge afspraak met "Tubena" (een organisatie betrokken bij de voedselvoorziening).
• De afwikkeling: De aardappelen worden in beslag genomen en naar een depot van de "C.M." (waarschijnlijk Centrale Magazijnen) gebracht. Achteraf blijkt het een administratieve fout van de instantie Tubena te zijn. De controleurs concluderen dat er sprake was van een misverstand, maar benadrukken dat zelfs bij direct transport uit de polder papieren noodzakelijk blijven.
• Taalgebruik: Het document is geschreven in de ambtelijke stijl van de jaren '40, met gebruik van de oude spelling ("noodig") en specifieke vaktermen zoals "sleperswagen" en "mud". Dit document stamt uit oktober 1944, het begin van de Hongerwinter in West-Nederland. Na de geallieerde opmars in het zuiden en de spoorwegstaking in september 1944, raakte de voedselvoorziening in steden als Amsterdam ernstig ontregeld.

De autoriteiten (zowel de bezetter als de Nederlandse distributieorganen) hanteerden een zeer streng systeem van transportvergunningen om de zwarte handel tegen te gaan en de schaarse voorraden centraal te kunnen verdelen. Controleurs zoals Lak en Bekkering waren belast met het handhaven van deze regels. De term "Tubena" verwijst waarschijnlijk naar de Vakgroep Tuinbouw en Akkerbouw, die in de oorlogstijd een rol speelde in de gecontroleerde productie en distributie van voedsel. Het feit dat 55 mud aardappelen (een aanzienlijke hoeveelheid voor die tijd) zonder papieren werd vervoerd, was reden voor onmiddellijke actie door de controleurs, aangezien dergelijke hoeveelheden op de zwarte markt een fortuin waard waren.