Dagrapport van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam. Zaterdag 2 oktober 1943. MARKTWEZEN AMSTERDAM
CONTRÔLEUR: Reyinga 55.
DAGRAPPORT van Zater dag 2 Oct. 1943.

(De tabel met diensturen en aantallen contrôles is grotendeels oningevuld of doorgehaald)

[Handgeschreven tekst centraal gedeelte]

In opdracht van den Inspecteur nawegen visch.

Ten Katestraat
C. Biesenbeek Sr. toew. 55 kg wijting, aangevoerd 55 kg.
C. Bicker " 55 " " " 54 1/2 "
H. Hillegers " 42 " garn., " 41 " [notitie:] 1/2 kg eigen

Alb. Cuypstraat
H. Boor toew. 50 kg wijting } totaal gewogen 101 1/2 kg
J. Boor " 50 " " }
W. Ekkelboom " 40 p. voorn } gewogen 86 kg.
A. Ekkelboom " 40 " " } 4 kg. te min.
H. Westhof " 50 kg schar ) Voor eigen gebruik.
Tot. 90 kg

Gieselaar Wilhelmstr. toew 120 p. garn, aangev. 120 p.

Kwarthoed '19 toew. 50 kg wijting }
Kwarthoed '19 " 50 " schol }
Kwarthoed '85 " 50 " wijting } gewogen 202 kg.
Kwarthoed '85 " 50 " schol }
Totaal 200

[Onderaan het document]

Nieuwmarkt en Lindengracht te laat gekomen.
De bestelde auto was des morgens een uur te laat gekomen,
na een half uurtje moest hij al gas laden.

[Gezien-stempel/paraaf R] z.o.z. * Nawegen van vis: De voornaamste taak van de controleur deze dag was het 'nawegen' van de vis. Dit hield in dat gecontroleerd werd of de hoeveelheid vis die aan de handelaren was toegewezen (toew.) ook daadwerkelijk overeenkwam met wat er op de kraam lag.
* Bevindingen:
* Bij de familie Boor en Kwarthoed klopten de gewichten vrijwel exact met de toewijzing.
* Bij C. Bicker werd een klein tekort van 0,5 kg geconstateerd.
* Bij de familie Ekkelboom werd een tekort van 4 kg geconstateerd op de partij voorn (86 kg aanwezig terwijl er op basis van de toewijzing van 90 kg werd gerekend).
* Er wordt onderscheid gemaakt tussen handelsvoorraad en vis voor "eigen gebruik".
* Logistieke problemen: De controleur merkt op dat hij te laat was op de Nieuwmarkt en Lindengracht. De oorzaak was een defecte of vertraagde dienstauto die na vertrek vrijwel direct "gas moest laden". Dit document stamt uit oktober 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van schaarste en een streng distributiesysteem.

1. Voedseldistributie: Omdat veel voedsel naar Duitsland werd afgevoerd, was de controle op de resterende voorraden in Nederland extreem streng. Elke kilo vis moest verantwoord worden om de zwarte handel tegen te gaan. De nauwkeurigheid waarmee tekorten van een halve kilo worden genoteerd, getuigt van dit repressieve controlesysteem.
2. Brandstofschaarste: De opmerking over het "gas laden" is typerend voor de oorlogsjaren. Door een gebrek aan benzine reden veel auto's op houtgas of kolengas, gegenereerd door een zogeheten 'gasgenerator' die op het voertuig was gemonteerd. Dit was een onbetrouwbaar systeem dat vaak voor vertragingen zorgde, zoals de controleur hier rapporteert.
3. Toewijzing: De term "toew." (toegewezen) verwijst naar de officiële rantsoenen die marktkooplui kregen via de Rijksbureaus voor de Voedselvoorziening. Men mocht niet meer verkopen dan men officieel ontvangen had.