Ambtelijke rapportage/brief. De marktmeester (ondertekend door H.F. van Willigen). 1303

Marktwezen.
5e afdeeling

Aan
de Directie van het Marktwezen.

Hiermede heb ik de eer u te doen toekomen de situatie van de Lindengracht, voor zoover zulks betreft de lengte en breedte van het verhoogd middengedeelte dier gracht, waarop dagelijks de vrije markt wordt gehouden.
In aanmerking genomen dat op enkele punten een urinoir is geplaatst, is hiermede rekenschap gehouden en buiten beschouwing gelaten, aangezien ter weerszijde van die urinoirs geen standplaatsen kunnen ingenomen worden, met het oog op het verkeer op die pleinen.
Breedte der pleinen 9.80 M:
1 gedeelte, (van af de Brouwersgracht) lang 97 M'
2 " " " 88 "
3 " " " 98 "
4 " " " 120 "
Totaal 403 M'

Op het 1e gedeelte bezet 42 M', onbezet 55 M'
" " 2 " " 88 " "
" " 3 " " 73 " " 25 "
" " 4 " " " " 120 "
Totaal 203 M' " 200 M:

Aangezien aan beide zijden dier pleinen de toestand hetzelfde is, wordt dus in totaal ingenomen 2 x 203 M' = 406 M' en onbezet 2 x 200 M' = 400 M.'
Aangenomen dat elke standplaats wordt bepaald op 3 M', dan zouden p. m. 130 plaatsen beschikbaar zijn.
Voorts is het niet geheel uitgesloten, dat nog meerdere ruimte beschikbaar is, indien blijkt dat thans plaatsen worden ingenomen door personen die niet voorzien zijn van een kaart, zie adres van 10 Juni 1920.
Waar de regeling van deze vrije markt berust in handen der politie, heb ik als basis genomen, de toestand zooals hij op heden door mij werd aangetroffen.

Amsterdam, 19 Juni 1920
De marktmeester
[Handtekening: H.F. van Willigen] * Doel van het document: De marktmeester rapporteert de exacte afmetingen van het marktterrein op de Lindengracht aan zijn directie. Dit dient om te bepalen hoeveel officiële standplaatsen er gecreëerd kunnen worden.
* Ruimtelijke ordening: Het document toont een vroege vorm van ruimtelijke ordening van de openbare markt. De marktmeester houdt rekening met obstakels zoals nieuwe urinoirs en de noodzaak voor een goede doorstroom van het verkeer.
* Handhaving: Er wordt gerefereerd aan personen zonder "kaart" (vergunning) die plaatsen bezetten. Dit wijst op een overgangsfase waarin de informele markt strenger gereguleerd wordt door de gemeente. De marktmeester benadrukt dat hij de situatie heeft vastgelegd zoals hij die "op heden" aantrof, wat impliceert dat de feitelijke situatie kan afwijken van de officiële plannen.
* Rekenkundige onderbouwing: De berekening is minutieus: de totale lengte van ruim 400 meter aan beide zijden zou plaats bieden aan ongeveer 130 kooplieden, uitgaande van een gemiddelde breedte van 3 meter per kraam. * De Lindengracht: Oorspronkelijk een gracht in de Jordaan, gedempt in 1895. Na de demping ontstond een breed plein dat uitermate geschikt was voor de markt, die daar tot op de dag van vandaag wekelijks plaatsvindt.
* Professionalisering van de markt: In de vroege 20e eeuw professionaliseerde de gemeente Amsterdam het beheer van de markten via de "Directie van het Marktwezen". Er kwamen strengere regels voor standplaatsen, hygiëne en leges (marktgelden).
* Vrije markt: Met de "vrije markt" werd in die tijd vaak gedoeld op markten waar geen lidmaatschap van een specifiek gilde of specifieke handelsvereniging vereist was, maar waar men wel over een gemeentelijke vergunning diende te beschikken.
* Hygiëne en Infrastructuur: De vermelding van urinoirs is typerend voor de stedelijke vernieuwing in die periode, waarbij de gemeente probeerde de openbare orde en hygiëne op drukke marktlocaties te verbeteren.