Getypte mededeling/verslag van een overheidsinstantie (waarschijnlijk het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken of een gelieerd orgaan in Amsterdam). Zaterdag 10 januari 1942 en maandag 12 januari 1942. 4e mededeeling omtrent de opdracht tot
tewerkstelling van een aantal Joodsche
arbeiders op Zaterdag 10 Januari 1942.

Zaterdag 10 Januari 1942
- vervolg -

In de bespreking ten kantore van het Gewestelijk Arbeids-
bureau op Zaterdag 10 Januari 1942 werd de verdere administratieve
behandeling van de opdracht der bezettende autoriteiten tot
plaatsing van een aantal Joodsche arbeiders in de werkverruiming
als volgt geregeld.
Van de arbeiders, die reeds voor plaatsing werden opgeroepen
en die om een of andere reden bedankten of wegbleven, zal een
opgave worden verstrekt aan het G.A.B. Hier zal men de bezwaren
onderzoeken en de gevallen opgeven aan den Rijksdienst voor de
Werkverruiming in Den Haag. Voor de gesteunde arbeiders zal het
Gem. Bureau voor Sociale Zaken eveneens de bezwaren onderzoeken
en waar noodig, de ondersteuning stopzetten.
Aan hen, die niet tot de aangeschreven categorieën behooren,
zal de Joodsche Raad op groote schaal een opwekking sturen zich
bij het G.A.B. te doen inschrijven. Het G.A.B. zal deze inge-
schrevenen naar de Joodsche keuringsartsen verwijzen, die de
rapporten aan de afdeeling Werkverruiming zendt. Deze zorgt voor
de verdere afwikkeling der plaatsing en behandelt de bezwaren
op de bovenvermelde wijze.

Maandag, 12 Januari 1942

Voor dezen dag waren aan de Diamantbeurs opgeroepen :
+ 200 staatlooze - voormalige Duitsche - Joden, die vanwege den
Joodschen Raad ondersteuning ontvingen. Deze oproeping ge-
schiedde met het formulier, dat als bijlage 10 hieraan is
toegevoegd.
Voorts werden nog opgeroepen :
+ 100 venters, terwijl verder verschenen
+ 200 personen, die bij eerste oproeping verhinderd waren.

• 500 personen, waarvan er 378 verschenen.
  Van deze 378 personen werden er 127 voorloopig niet aan het
  geneeskundig onderzoek onderworpen, omdat zij opgaven ander werk te
  hebben of opgaven wegens andere redenen niet voor plaatsing in
  aanmerking te komen. Deze bezwaren zullen door het G.A.B. worden
  onderzocht.
  251 werden er gekeurd, waarvan er 171 werden afgekeurd en
  80 voor plaatsing aangewezen.
  Het Hoofd der afdeeling Werkverruiming van het Gem. Bureau
  voor Sociale Zaken bezocht dien dag den Rijksinspecteur voor de
  werkverruiming in Drenthe, teneinde eenige administratieve aange-
  legenheden te bespreken en bracht daarbij een bezoek aan de kampen
  Orvelte en Mantinge.
  -Daarbij- * Administratieve collaboratie: Het document toont de nauwe samenwerking tussen de bezetter en Nederlandse instanties zoals het Gewestelijk Arbeidsbureau (G.A.B.) en het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken bij de selectie van Joodse mannen voor dwangarbeid.
• De Joodsche Raad: De mededeling bevestigt de rol van de Joodsche Raad, die gedwongen werd om "opwekkingen" (oproepen) te sturen naar de Joodse bevolking om zich te laten registreren voor tewerkstelling.
• Selectieproces: Er wordt een klinisch overzicht gegeven van de opgeroepen groepen (o.a. staatloze Duitse Joden en venters) en de resultaten van de medische keuringen. Van de 500 opgeroepen personen werden er uiteindelijk 80 geschikt bevonden voor "plaatsing".
• Dreiging: Er wordt expliciet gedreigd met het stopzetten van de financiële ondersteuning voor wie niet meewerkt of wiens bezwaren worden afgewezen.
• Locaties: De Diamantbeurs in Amsterdam fungeerde als verzamelplaats. De genoemde kampen Orvelte en Mantinge in Drenthe waren zogenaamde werkverschaffingskampen die in 1942 specifiek voor Joden werden ingericht. Dit document stamt uit januari 1942, een cruciale fase in de Jodenvervolging in Nederland. In deze maand begon de grootschalige tewerkstelling van Joodse mannen in Nederlandse werkkampen. Hoewel dit werd gepresenteerd als "werkverruiming" (een term uit de crisistijd van de jaren '30), was het in feite een methode van de nazi-bezetter om Joodse mannen te isoleren van hun families en te concentreren.

Veel van de mannen die naar kampen als Orvelte en Mantinge werden gestuurd, werden later in 1942 gedeporteerd naar kamp Westerbork en van daaruit naar de vernietigingskampen in het Oosten. Dit document legt de bureaucratische voorbereiding van deze tragische gebeurtenissen vast. G.A.B. Hier