Proces-verbaal van aangifte en getuigenverhoor. 22 juli 1937 (met aanvulling op 24 juli 1937). PRO JUSTITIA.
POLITIE TE AMSTERDAM.
2e Sectie, 2e Afdeeling.
No. 77/53/5 M. 1937.

Onderwerp:
Diefstal van 3 bakjes bessen
ten nadeele van J. Kranendonk
contra:
GYSBERTUS OUDHOF, oud 53
jaar, groentenhandelaar, wo-
nende Van Tuyll van Seroos-
kerkenweg no. 1 te Amsterdam-
Zuid.

PROCES-VERBAAL.

Op Donderdag 22 Juli 1937, werd my, JACOB NICOLAAS FREDERIK GERARDUS CROUWEL, ambtenaar van het Marktwezen te Amsterdam, tevens onbezoldigd veldwachter dezer Gemeente, door Jacob Kranendonk, oud 29 jaar, grossier in groenten en fruit, wonende Lagendyk H 51 te Ridderkerk, de navolgende aangifte gedaan en verklaarde hy:
"Hedenmorgen te ongeveer 7 uur voormiddag deelde de koopman J. Hopman my mede, dat een andere koopman, genaamd G. Oudhof, 3 bakjes roode bessen van myn verkoopplaats had weggehaald en by den tuinder Kuyper had neergezet. Deze tuinder bezet een plaats, welke gelegen is tegenover myn pakhuis A no. 11, hetwelk ik op de terreinen van de Centrale Markt in huur heb. Aangezien Oudhof voornoemd zich meerdere keeren gedurende den morgen by myn verkoopplaats had opgehouden en my als zeer onbetrouwbaar bekend is, ging ik onmiddellyk op de door Hopman aangegeven tuindersplaats kyken. Inderdaad zag ik daar 3 bakjes roode bessen, gemerkt "Coöperatieve Brielsche Groenten- en Fruitveiling" die ik als myn eigendom herkende, achter een ledige tuinderskist staan. Ik wachtte tot deze kistjes werden weggehaald en constateerde te ongeveer 7.15 uur voormiddag, dat de my bekende groentenhandelaar G. Oudhof de 3 bakjes oppakte. Hy wilde zich met deze 3 bakjes verwyderen, waarna ik hem staande hield en hem beschuldigde deze bakjes bessen van my te hebben weggenomen. Zich betrapt ziende, wilde hy de bessen betalen, waarmede ik geen genoegen heb genomen en de zaak in handen gaf van het Marktwezen ter nader onderzoek. Door dezen diefstal zou ik benadeeld zyn voor een bedrag van f 1,80 (inclusief de 3 veilingkistjes). Ik heb aan niemand toestemming gegeven de besproken 3 bakjes bessen weg te nemen of daarover op andere wyze te beschikken. Na voorlezing en volharding teeken ik met U deze aangifte."

Naar aanleiding van vorenstaande aangifte hoorde ik, verbalisant, op 24 Juli 1937 een persoon, genaamd Johan Hopman, oud 49 jaar, groentenhandelaar, wonende Jan van Galenstraat 131 b huis te Amsterdam-West. Hy verklaarde het navolgende: "Donderdag 22 Juli 1937 te ongeveer 7 uur voormiddag bevond ik my op pier A op de terreinen van de Centrale Markt te Amsterdam-West. Op dat oogenblik zag ik dat de my als Gys Oudhof bekende koopman 3 bakjes roode bessen by den grossier Kranendonk weghaalde. Dit geschiedde, nadat hy op de verkoopplaats van genoemden grossier reeds eenigen tyd had rondgescharreld. Deze 3 bakjes bessen plaatste hy achter een handkar, welke op den ryweg tegenover het pakhuis van Kranendonk geparkeerd stond. Even later pakte hy dezelfde bakjes bessen weer op, om ze vervolgens by den tuinder Kuyper neer te zetten. Daarop heb ik Kranendonk gewaarschuwd, dat Oudhof 3 bakjes roode bessen by hem wegnam. Wat er verder geschied is, kan ik U niet mededeelen, aangezien ik na myn bezoek aan Kranendonk verder ben gaan inkoopen."

Op 22 Juli 1937 vervolgens gehoord Gerardus Kuyper, oud 65 jaar, tuinder wonende Sloterpolder No. 366 te Amsterdam-West. Deze persoon verklaarde het volgende: "Hedenmorgen te ongeveer 7 uur voormiddag bevond ik my op de verkoopplaats, welke ik op de Centrale Markt in huur heb. Myn plaats bevindt zich schuin tegenover het pakhuis van den grossier Kranendonk. Op vermeld tydstip kwam de koopman Gysbertus Oudhof, dien ik zeer goed ken, met 3 bakjes roode bessen in zyn handen naar my toe. Hy vroeg my, of hy deze 3 bakjes even op myn plaats mocht neerzetten, met de bedoeling ze later weer weg te halen. Ik stond dit toe en constateerde dat de bakjes gemerkt waren Coöperatieve Brielsche Veiling. Even later deelde Kranendonk my mede, dat deze 3 bakjes bessen by hem waren weggehaald. Oudhof was op dat oogenblik niet meer by myn verkoopplaats aanwezig. Kort daarop pakte Oudhof de 3 besproken bakjes weer weg en wilde zich hiermede verwyderen. Op dat oogenblik greep Kranendonk in en werd de zaak in handen gegeven van het Marktwezen."

Op Donderdag 22 Juli 1937 werd door my, verbalisant, voorloopig verhoor...

--- * De feiten: Gysbertus Oudhof wordt ervan beschuldigd drie bakjes rode bessen (waarde f 1,80) te hebben ontvreemd van de stand van grossier Kranendonk. De diefstal vond plaats op de ochtend van 22 juli 1937 rond 07:00 uur.
* Modus Operandi: De verdachte verplaatste de goederen eerst naar een handkar en vervolgens naar de stand van een collega-tuinder (Kuyper) om ze daar tijdelijk te stallen, vermoedelijk om ze later onopgemerkt mee te nemen.
* Bewijsvoering:
1. De directe getuigenis van Johan Hopman die de wegneming zag.
2. De verklaring van Gerardus Kuyper waar de goederen tijdelijk gestald werden.
3. De herkenning van de verpakking (Brielsche Veiling) door de eigenaar.
4. De impliciete schuldbekentenis van de verdachte, die aanbood de bessen ter plaatse te betalen nadat hij werd geconfronteerd.
* Taalgebruik: Het document is opgesteld in de destijds gebruikelijke formele ambtelijke taal, inclusief de spelling met de 'y' in plaats van 'ij'.

--- Dit document biedt een gedetailleerd tijdsbeeld van de dagelijkse gang van zaken op de Centrale Markt in Amsterdam (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat). Het was het kloppend hart van de voedseldistributie in de stad.

De diefstal van een relatief klein bedrag (f 1,80, wat destijds echter wel de waarde van enkele uurlonen vertegenwoordigde) werd hoog opgenomen, mede omdat de verdachte bekend stond als onbetrouwbaar. Opvallend is de rol van de verbalisant: Crouwel combineerde zijn functie bij het Marktwezen met die van onbezoldigd veldwachter, een constructie die zorgde voor directe handhaving op het marktterrein. De vermelding van de "Brielsche Groenten- en Fruitveiling" op de kistjes illustreert de logistieke lijnen tussen de Zuid-Hollandse eilanden en de Amsterdamse markt.