Typoscript (getypt administratief rapport/memo).
Origineel
Typoscript (getypt administratief rapport/memo). Van het Gewestelijk Arbeidsbureau werden opgaven ontvangen van
ca. 150 Joodsche werkloozen, die alsnog voor tewerkstelling konden
worden opgeroepen. Eveneens meldden zich enkele Joden, die op
het Bureau van den Beauftragte waren ontboden en vandaar naar de
afdeeling Werkverruiming waren verwezen. Van deze arbeiders werden
zoowel door het Gewestelijk Arbeidsbureau als door de afdeeling
Werkverruiming aantee kening gemaakt; zij werden aan den keurings-
arts van den Joodschen Raad opgegeven en zullen, voor zoover zij
goedgekeurd worden, zoo spoedig mogelijk bij een werkverruimings-
object worden geplaatst.
Aan de steunafdeelingen werd opgave gedaan van de 420 arbeiders,
die niet naar de werkkampen waren vertrokken, teneinde een onderzoek
te kunnen instellen naar de oorzaak daarvan en verder de noodige
maatregelen met betrekking tot het stopzetten der ondersteuning te
kunnen nemen. Dit document is een ambtelijk verslag over de tewerkstelling van Joodse burgers tijdens de bezetting. De tekst valt uiteen in twee delen:
- De tewerkstelling van 'Joodsche werkloozen': Er wordt melding gemaakt van ongeveer 150 personen die via het Gewestelijk Arbeidsbureau en de "Beauftragte" (een Duitse gemachtigde) naar de afdeling Werkverruiming zijn gestuurd. Opvallend is de rol van de Joodsche Raad: hun keuringsarts moet bepalen of deze mensen fysiek geschikt zijn voor arbeidsprojecten. Dit toont de bureaucratische verwevenheid tussen de bezetter, de Nederlandse instanties en de Joodsche Raad.
- Sancties tegen weigeraars: Het tweede deel betreft 420 arbeiders die niet zijn verschenen voor transport naar de werkkampen. Er wordt direct opdracht gegeven om hun financiële ondersteuning (sociale bijstand/steun) stop te zetten. Dit was een effectief dwangmiddel om mensen alsnog te dwingen zich te melden. De context van dit document is de voorbereiding op en uitvoering van de Holocaust in Nederland. In de loop van 1942 werden Joodse mannen op grote schaal opgeroepen voor werkkampen in Nederland (zoals in Noord- en Oost-Nederland). Dit werd gepresenteerd als werkverschaffing, maar was in feite een voorstadium van de deportatie naar de vernietigingskampen in het oosten.
Het document illustreert hoe de Nederlandse bureaucratie (het Arbeidsbureau en de sociale diensten/steunafdelingen) werd ingezet om de Joodse bevolking te registreren en onder druk te zetten. Het stopzetten van de steun aan de 420 "weigeraars" laat zien dat economische uitsluiting een integraal onderdeel was van de vervolgingspolitiek. De vermelding van de "Beauftragte" verwijst naar de Duitse toezichthouders die binnen de Nederlandse ministeries en bestuursorganen de uitvoering van de antisemitische maatregelen controleerden.