Archiefdocument
Origineel
4 september 1939 (betreft incident op vrijdagmorgen, waarschijnlijk 1 september 1939) J. Hoek (waarschijnlijk een marktmeester of bewakingsbeambte) Den Heer Bedrijfschef der Centrale Markt № 77/63/1 M. 1339 Rapport.
Vrijdagmorgen omstreeks half acht werd ondergetekende dienst doende in de Hal geroepen bij de firma Nooij & Co. Daar trof ik aan den kooper T. J. Bloemist met nog een paar kornuiten, welke den verkooper van bovengenoemde firma den Heer de Ruijter stond uit te schelden en te beleedigen. Op mijn verzoek om door te loopen en de zaak op een andere manier te regelen pakte Bloemist een kist en gooide deze in den richting van de Ruijter. Ik pakte Bloemist bij den arm, doch deze verzette zich, en bezigde de woorden: "blijf met je handen van mijn lijf, ik heb sch... aan jullie allemaal." Ik verzocht hem zijn kaart ~~te geven~~ aan mij te geven doch daar begon hij niet aan, niet eerder dan dat ik nog verscheidene malen had gevraagd en eindelijk op aandringen van zijn collega's gaf hij zijn toegangskaart over. De oorzaak van deze twist moet zijn geweest, dat de handel welke Bloemist had gekocht erg was tegen gevallen.
Den Heer Bedrijfschef der Centrale Markt.
4-9-'39.
J. Hoek [handtekening]
[Marginale aantekeningen en besluitvorming:]
4/9/39 [initialen]
Stel voor Bloemist 3 dagen de toegang te ontzeggen.
77/63/2
(Wo.- Do. Vrijdag)
4/9-39 [onleesbaar]
Accord 4/9 '39 [initialen] * Aard van het document: Een officieel proces-verbaal of dienstrapport betreffende een ordeverstoring op de werkvloer.
* Inhoud: Het rapport beschrijft een escalerend conflict tussen een koper (Bloemist) en een verkoper (De Ruijter). De koper is ontevreden over de kwaliteit van de gekochte waar ("de handel"). Wanneer de beambte tussenbeide komt, wordt de koper fysiek agressief (gooien met een kist) en verbaal grof tegenover het gezag ("ik heb schijt aan jullie allemaal"). Pas na groepsdruk van collega's geeft de koper zijn legitimatiebewijs (toegangskaart) af.
* Taalgebruik: Het document is geschreven in een zakelijke, ambtelijke stijl, maar bevat een letterlijk citaat van de koper om de ernst van de belediging en de weerspannigheid vast te leggen.
* Besluitvorming: De voorgestelde straf is een schorsing van drie dagen (woensdag, donderdag en vrijdag). Dit voorstel wordt nog dezelfde dag (4 september) geaccordeerd door de bedrijfsleiding. Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse gang van zaken op de Centrale Markt in Amsterdam aan de Jan van Galenstraat. De markt was een dynamische en soms ruwe omgeving waar grote belangen in de voedselvoorziening speelden.
De datum, 4 september 1939, is historisch saillant: dit is drie dagen nadat nazi-Duitsland Polen binnenviel en de Tweede Wereldoorlog begon. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal en in relatieve rust verkeerde, bleef het dagelijks leven en de handhaving van de orde op belangrijke economische knooppunten zoals de Centrale Markt gewoon doorgaan. Het incident toont aan dat, ondanks de grote geopolitieke spanningen, de lokale autoriteiten strikt toezagen op de naleving van de marktreglementen en respect voor het marktpersoneel.