Getypt verslag (pagina 3 van een groter geheel). Niet expliciet vermeld op deze pagina, maar de tekst refereert aan de periode "sinds de mobilisatie", wat duidt op circa 1939-1940. - 3 -

slechts na een kostbare aanpassing van zyn apparaat bepaalde afval-
producten afzonderlyk zou kunnen inzamelen.Dit kan beter aan par-
ticulieren worden overgelaten,hetgeen bovendien een geschikte vorm
van werkverschaffing is.Met betrekking tot yzer wordt medegedeeld,
dat dit èn in 's Gravenhage èn in Drenthe met magneten wordt afge-
scheiden.De hoeveelheden kunnen worden opgegeven.Van een specialen
ophaaldienst voor yzer,hetzy particulier,hetzy van overheidswege,
wordt niets verwacht.

GRONINGEN
In de stad Groningen worden aardappelschillen en ander
keukenafval door particulieren verzameld of voor de paarden van
groentenboeren c.a.bestemd.Geconstateerd is,dat deze vorm van
productief maken van afval zich sinds de mobilisatie uitbreidt.
Het opgehaald vuil wordt niet gesorteerd,doch dient tot ophooging
van terreinen.

EINDHOVEN
Hier kent men geen particulieren ophaaldienst voor
keukenafval,doch wel wordt oud papier uit het vuil gehouden en
door particulieren opgekocht voor de papierfabrieken van Philips.
In onderzoek is de mogelykheid,het vuil door een bleek-procédé
geschikt te maken voor bemesting van ontginningen in de omgeving.

ARNHEM
De meeste aardappelschillen en het keukenafval komen
in het huisvuil terecht.De gemeente stort dit in de bosschen;
op de stortplaatsen tiert de aardappelplant dan ook welig.Van
gescheiden inzameling en stoomen in plaats van drogen der schillen
worden wel hoeveelheden van eenige beteekenis verwacht; geoordeeld
wordt,dat een en ander economisch uitvoerbaar kan zyn.

VOORBURG
Het vuil wordt op een stortplaats verzameld en door
enkele personen met een speciale kostelooze gemeentelyke vergunning
te eigen bate gesorteerd,hetgeen hun een uiterst bescheiden inkomen
oplevert.Schillen c.a. komen er niet in terecht; particuliere op-
haaldiensten en groentenboeren zorgen,dat deze tot veevoeder worden
bestemd.Verloren gaat er dus niets.

      De Heer Boerma wil opmerken,dat het ontbreken van

een particulieren ophaaldienst voor aardappelschillen in Arnhem
en Eindhoven vermoedelyk gevolg is van het ontbreken van een groote
behoefte aan ruwvoeder,zooals deze b.v.wel in het Westen des lands
wordt gevoeld.Stoomen van schillen heeft het groote bezwaar,dat het
product ter plaatse moet worden verbruikt.

CONCLUSIE
De Voorzitter wil het met betrekking tot de vertegen-
woordigde gemeenten medegedeeld als volgt samenvatten:

1) In het algemeen komt veel keuken-,papier- en metaalafval by den
bestaanden toestand reeds tot waarde.

2) Voor zoover zulks als gevolg van particulier initiatief geschiedt,
is het -zoolang de nood niet zeer dringt- niet wenschelyk te
overwegen,deze werkzaamheid door Gemeentelyke of Ryksorganen te
doen overnemen,o.a.omdat de betrokken Reinigingsdiensten niet
economisch zouden kunnen inzamelen.

3) In geval van dringenden nood zou hier en daar stimuleerend kunnen
worden opgetreden en mogelyk verder moeten worden gegaan,doch te
verwachten valt,dat onder bedoelde omstandigheden reeds de na-
tuurlyke ontwikkeling der dingen het verloren gaan van afval * Thematiek: Het document behandelt de vroege vormen van wat we nu "circulaire economie" noemen. Het gaat over de noodzaak om afvalstromen (papier, metaal, organisch afval) nuttig aan te wenden in een tijd van toenemende schaarste.
* Economische visie: Er is een duidelijke voorkeur voor particulier initiatief en "marktwerking" boven overheidsbemoeienis. De overheid ziet inzameling door particulieren als een goedkope oplossing die tevens fungeert als werkverschaffing.
* Regionale verschillen:
* Groningen/Voorburg: Succesvolle inzameling van schillen voor veevoer door groenteboeren.
* Eindhoven: Focus op papier voor de Philips-fabrieken en experimenten met bemesting.
* Arnhem: Blijft achter; veel afval verdwijnt nog op stortplaatsen in het bos (met de grappige observatie dat daar veel aardappelplanten groeien).
* Sleutelfiguren: De "Heer Boerma" en de ongenoemde "Voorzitter" suggereren een ambtelijke commissie of een overlegorgaan tussen gemeenten. Dit verslag is geschreven tegen de achtergrond van de Nederlandse mobilisatie en de dreiging van de Tweede Wereldoorlog. Grondstoffen werden schaars, waardoor afvalstromen plotseling economische en strategische waarde kregen. De "Rijksdienst voor de Werkverruiming" of de "Rijksinspectie der Gemeentereinigingen" waren in die tijd actieve organen die dit soort onderzoeken uitvoerden om de nationale zelfvoorzienendheid te vergroten en de werkloosheid te bestrijden. Het document illustreert de overgang van een wegwerpmaatschappij naar een gestuurde schaarste-economie.