Instructieblad / Toelichting bij een enquêteformulier. DEPARTEMENT VAN HANDEL, NIJVERHEID
EN SCHEEPVAART.

CENTRAAL BUREAU VOOR DE STATISTIEK.

Ch.No.38.

Onderzoek naar den handel in oud materiaal
en afvalstoffen.

TOELICHTING OP HET ENQUETEFORMULIER
VOOR DEN ONDERVRAGENDEN AMBTENAAR.

Het is gewenscht de ondervraging zoodanig te doen geschieden, dat de andere wachtende handelaren de opgaven niet kunnen aanhooren of medelezen, daar de ondervraagde handelaar dan wellicht minder openhartig zal antwoorden.

Wanneer het formulier is ingevuld, doet men goed het ingevulde en het na doorlezing overblyvende gedeelte nog eens nadrukkelyk aan den handelaar voor te lezen, zoodat hy na zijn onderteekening ten volle ervoor aansprakelyk gesteld kan worden. Onjuiste of dubbelzinnige opgaven kunnen mettertyd funeste gevolgen hebben voor den handelaar.

De invulling moet geschieden in tweevoud, waartoe men een carbonvel tusschen de beide bladen kan leggen. De bladen moeten niet van elkaar losgescheurd worden. Voor de terugzending kan gebruik gemaakt worden van de bygevoegde enveloppe. Indien twee dagen na het verstryken van den aanmeldingstermijn nog niet alle formulieren gereed zyn voor terugzending (byv. door nadere informaties) zende men het gereedgekomen deel reeds op in een eigen enveloppe met hetzelfde adres, zoodat de bygevoegde enveloppe voor de laatste zending gebruikt kan worden.

Ter toelichting op de zeer kort gestelde vragen van het formulier diene het volgende:

Volgno. Per gemeente moeten de formulieren van een volgnummer worden voorzien, teneinde te kunnen nagaan of geen opgaven zoekraken. By opzending aan het Centraal Bureau voor de Statistiek moet men de bygevoegde volgnummers in een bygaand schryven vermelden.

Vraag 1. Ingeval van een firma, N.V., enz. moet men deze gegevens van tenminste één der firmanten of directeuren invullen. Voor nationaliteit moet men alleen invullen: Nederlander, Duitscher, Belg, enz.

Vraag 2.
a. Het doel van deze vraag is een maatstaf te verkrygen voor de vakkennis; men moet dus het jaar opgeven, waarin voor het eerst van werkelyken handel in oud materiaal en afval sprake is.
b. Aangeven hoe vaak en wanneer hy dezen handel bedryft; achter "of wel telkens" zou byvoorbeeld kunnen staan: "wanneer hy werkloos is" of "wanneer hierin wat te verdienen valt, byv. in schoonmaaktyd of by hooge papierpryzen, enz."; tenslotte moet een schatting gemaakt worden van het aantal dagen per jaar, dat hy besteedt aan dezen handel (Zondagen naar evenredigheid medetellen).
c. Indien hy ook vergunningen heeft buiten de gemeente van inwoning, moeten de plaatsnamen er by vermeld worden.
d. Byv. uitdragery, marktkoopman, venten van fruit, enz., arbeid in loondienst, handel in ........., enz. * Doel van het document: Het instrueren van ambtenaren die veldonderzoek doen naar de sector van de afval- en oud-materiaalhandel. De overheid probeert hiermee grip te krijgen op een destijds vaak informele sector.
* Methodiek: Er wordt nadruk gelegd op privacy tijdens het interview ("niet kunnen aanhooren") om eerlijke antwoorden te stimuleren. Ook wordt de juridische waarde van de handtekening onderstreept.
* Techniek: Het gebruik van "carbonvel" en de instructies voor het niet losscheuren van doorslagen wijst op de administratieve praktijk van voor het digitale tijdperk.
* Spelling: Er is sprake van een overgangsperiode in de spelling (bijv. "byv.", "werkelyk", "schryven"), waarbij de 'y' vaak gebruikt wordt waar men tegenwoordig 'ij' gebruikt. Dit document past in de context van de economische ordening en statistiekvoering door de Nederlandse overheid. De handel in oud materiaal (voddenmannen, schroothandelaren) was historisch gezien een sector die lastig te belasten en te controleren was.

Interessant is de vermelding in vraag 2b: "wanneer hy werkloos is". Dit suggereert dat de handel in oud materiaal voor veel mensen een vorm van informele armoedebestrijding of bijverdienste was in tijden van economische schaarste (zoals de crisisjaren '30 of de wederopbouwperiode). De instructie om nationaliteiten als "Duitscher" en "Belg" expliciet te benoemen, duidt op een tijd waarin grensoverschrijdende handel of arbeidsmigratie in deze sector relevant was.