Doorslag van een ambtelijke brief met bijgevoegd afschrift. 23 april 1942 (hoofdbrief), 22 april 1942 (bijgevoegd reglement). Het Hoofd van de Inspectie (vermoedelijk de Arbeidsinspectie of Sociale Zaken), Assen. De Heer Directeur voor Sociale Zaken te Amsterdam. No. 2108
Betreff. Duitsich kamp-
reglement.

Aan den Heer Directeur
voor Sociale Zaken
te A M S T E R D A M .
Galerij 15-26

ASSEN, 23 April 1942.

Ik heb de eer U hierbij afschrift toe
te zenden van een Duitsich kampreglement, hetwelk met goedkeuring
mijner Directie thans bij de Joodsche werkkampen is ingevoerd, als-
mede van mijn toelichting daarop aan de kokbeheerders.
Blijkens mededeeling van den Beauftragte voor de provincie
Drenthe moet dit reglement als voorloopig worden beschouwd, daar
door den Beauftragte voor de stad Amsterdam een reglement geldend
voor alle Joodsche kampen wordt ingevoerd.
28 Apr.1942
J 2395 X
Het Hoofd van de Inspectie
De Inspecteur,
Naam,(onleesb.)

Afschrift.

L A G E R - O R D N U N G

1. Das Betreten des Lagers ist für Nichtlagerinsassen
   strengstens untersagt!
   Ausnahmen nur mit Genehmigung der Sicherheitspolizei Assen.
2. Das Verlassen des Lagers ist verboten!
   Ausnahmen sind durch den Lagerleiter persönlich schriftlich
   zu bestätigen; z.B.: Besuch der Arztes.
3. Die Zufuhr von Waren jeglicher Art ausser der zuständigen
   Zuweisung ist verboten!
4. Der Verkauf von distributieplichtigen Waren und alkoholischen
   Getränken ist verboten!
5. Das Versenden von Paketen ist verboten!
6. Das Reinigen der Wäsche hat im Lager zu geschehen!

Verstösse gegen diese Lagerordnung
werden schärfstens geahndet.

Assen, den 22 April 1942.
W.g. onleesbaar
Der Beauftragte des Reichkommissars
für die Provinz Drenthe.

voor eensluidend afschrift,
HET HOOFD VAN DE INSPECTIE
DE INSPECTEUR,
Naam,(onleesb.)

--- Dit document vormt de formele overdracht van de door de Duitse bezetter opgelegde huisregels voor de Joodse werkkampen in de provincie Drenthe. De tekst is verdeeld in een begeleidend schrijven (in het Nederlands) en de eigenlijke Lager-Ordnung (in het Duits).

Opvallende punten:
* Typos: In de tekst wordt twee keer "Duitsich" geschreven in plaats van "Duitsch".
* Strikt regime: De regels (punten 1 t/m 6) zijn gericht op totale isolatie van de buitenwereld. Er mag niemand in, niemand uit (zonder schriftelijke toestemming), geen externe goederen worden aangevoerd en er mogen geen pakketten worden verzonden.
* Bestraffing: De afsluiting van het reglement ("schärfstens geahndet") onderstreept het repressieve karakter van de bezetter.
* Bureaucratie: Het document laat zien hoe de Nederlandse overheidsinstanties (Inspectie/Sociale Zaken) werden ingezet om Duitse verordeningen uit te voeren en te verspreiden.

--- In de eerste helft van 1942 werden in Noord-Nederland tientallen "Joodsche werkkampen" ingericht (zoals in Orvelte, Mantinge en Kremboong). Aanvankelijk werden deze gepresenteerd als kampen voor de "werkverschaffing" voor werkloze Joodse mannen. Dit document, gedateerd april 1942, markeert het moment dat deze kampen onder directer Duits toezicht en strengere militaire discipline kwamen te staan.

De vermelding van de Beauftragte (gevolmachtigde) van de Rijkscommissaris toont aan dat het bestuur in Drenthe direct instructies ontving van het naziregime onder Seyss-Inquart. Deze kampen fungeerden als een tussenstation: in oktober 1942 (tijdens Jom Kippoer) werden bijna alle mannen uit deze werkkampen gedeporteerd naar kamp Westerbork, om vandaaruit naar de vernietigingskampen in het oosten te worden gestuurd. Dit document is dus een schakel in de bureaucratische voorbereiding van de Holocaust in Nederland.