22 april 1942. Rijksdienst voor de Werkverruiming, Inspectie Drenthe (Inspecteur W.g. Buiskool). De kokbeheerders van de werkkampen in de provincie Drenthe. RIJKSDIENST VOOR DE WERKVERRUIMING
INSPECTIE DRENTHE

No. 2098                   ASSEN, 22 April 1942-

Onderwerp: Duitsch kampreglement.

Ik zend U hierbij toe een Duitsch kampreglement, mij ter hand gesteld door den Beauftragte des Reichskommissars voor de provincie Drenthe, met opdracht dit reglement aan te plakken op het publicatiebord. Dit reglement is een gevolg van de vele klachten, welke den Beauftragte hebben bereikt over opkoopen van levensmiddelen, zwarte handel en wangedrag buiten het kamp. Voor Uw persoonlijk gebruik geef ik hierbij de volgende toelichting:

ad 1. Er dient streng te worden toegezien, dat geen onbevoegden het kampterrein betreden. Voor hen, die thans daarvoor van mijn Directie of van mij toestemming hebben, blijft deze toestemming gelden. Voor alle anderen is toestemming noodig van de Sicherheitspolizei te Assen.

ad 2. Niemand der Joodsche tewerkgestelden mag zonder schriftelijke toestemming van den kokbeheerder het kamp verlaten. Naar mij mondeling is medegedeeld, mag deze toestemming slechts door den kokbeheerder worden verleend bij volstrekte noodzaak als b.v. naar den dokter, keuring Centraal Beheer, naar hospitaal, enz. Permissie op andere gronden mag niet meer worden verleend. De Beauftragte heeft mij gewaarschuwd, dat waar deze maatregel een meerder loopen naar den dokter ten gevolge zou kunnen hebben, zijnerzijds steekproeven zullen worden genomen met een Duitschen dokter om de noodzakelijkheid hiervan na te gaan. U gelieve hierbij een aantal formulieren van toestemming voor verlaten van het kamp aan te treffen. Mij is verzekerd, dat indien een Joodsche tewerkgestelde buiten het kamp en buiten het werk zonder toestemming wordt aangetroffen, arrestatie en opzending naar Duitschland zal plaatsvinden. Voor de normale gang van en naar het werk behoeft geen toestemming te worden uitgereikt. De tewerkgestelden, die zich niet rechtstreeks van en naar het werk begeven, stellen zich aan ernstig gevaar bloot.

ad 3. De toevoer van waren van iederen aard is verboden. Met ingang van Maandag 27 April moeten alle postpaketten worden gecontroleerd en moeten alle zich daarin bevindende levensmiddelen op kosten van den geadresseerde naar den afzender terug worden gezonden. De tewerkgestelden dienen hiervan aan hun verwanten en kennissen mededeeling te doen.

ad 4. De verkoop van onder de distributie vallende artikelen en alcoholische dranken is in het kamp verboden. Nu de tewerkgestelden het kamp niet meer mogen verlaten, is het meer dan tevoren gewenscht, dat de cantinebeheerder zorgt een flinke voorraad niet onder de distributie vallen
de artikelen te hebben, waartoe ik gezien het lage rantsoen ook reken,
rapen, knollen, wortelen, enz. De cantinebeheerders dienen op dit punt zooveel mogelijk door U te worden bewerkt. Van hen hangt het thans af of de tewerkgestelden nog iets kunnen bijkoopen.

ad 5. Het verzenden van paketten is verboden. Inmiddels heb ik van den Beauftragte toestemming ontvangen tot het voorloopig blijven verzenden van vuil waschgoed. Waar ik mijzelf hiervóór persoonlijk verantwoordelijk heb gesteld, gelieve U scherp toe te zien, dat de té verzenden paketten uitsluitend waschgoed bevatten.

ad 6. Zoodra hiervoor een zeeptoewijzing komt, moeten de Joodsche tewerkgestelden zelf hun lijfgoed wasschen en vervalt ook de tijdelijke toestemming voor het verzenden van vuile wasch.

Het Hoofd van de Inspectie
De Inspecteur,
W.g. Buiskool

A A N
de kokbeheerders der werkkampen
in de provincie: D R E N T H E Dit document markeert een significante verscherping van het regime in de werkkampen voor Joodse mannen in de provincie Drenthe. De brief, opgesteld door de Nederlandse Rijksdienst voor de Werkverruiming, legt de instructies van de Duitse bezetter (de Beauftragte) direct op aan de lokale kampbeheerders.

Kernpunten uit de tekst:
* Isolement: De kampen worden hermetisch afgesloten voor onbevoegden; toegang voor derden wordt nu centraal gecontroleerd door de Sicherheitspolizei (SiPo).
* Inperking bewegingsvrijheid: Joodse tewerkgestelden mogen het kamp alleen verlaten voor medische noodzaak. Er wordt gedreigd met controles door een Duitse legerarts om "simuleren" tegen te gaan.
* Zware sancties: Op het ongeoorloofd verlaten van het kamp staat de zwaarste straf: "arrestatie en opzending naar Duitschland" (deportatie).
* Logistieke beperkingen: Postpakketten worden voortaan gecontroleerd en alle levensmiddelen worden geconfisqueerd of teruggestuurd.
* Voedselsituatie: De tekst erkent impliciet het "lage rantsoen" van de gevangenen en adviseert het inslaan van niet-gerantsoeneerde producten zoals knollen en rapen om honger te stillen. In de eerste helft van 1942 werden duizenden Joodse mannen via de werkverschaffing naar kampen in Noord-Nederland gestuurd. Hoewel de Rijksdienst voor de Werkverruiming formeel een Nederlandse instantie was, fungeerde zij in deze periode als uitvoerend orgaan voor de nazi-politiek.

Deze specifieke brief van 22 april 1942 valt in de periode waarin de kampen transformeerden van relatief open werkgelegenheidsprojecten naar gesloten straf- en verzamelkampen. De "kokbeheerders" (vaak burgers) kregen de taak van bewaker toebedeeld. Enkele maanden na dit schrijven, in de nacht van 2 op 3 oktober 1942 (Jom Kippoer), werden bijna alle mannen uit deze Drentse kampen in één grote operatie weggevoerd naar Kamp Westerbork, om vandaar naar de vernietigingskampen te worden gedeporteerd. De hierboven beschreven maatregelen waren de noodzakelijke voorbereiding om de groep gevangen en geïsoleerd te houden voor die uiteindelijke deportatie. Sicherheitspolizei