Ambtelijk rapport / proces-verbaal van bevindingen. 31 juli 1940. Een niet bij naam genoemde marktbeambte ("ondergetekende"). Inschrijven [doorgehaald]
Spoed

Hr. Inspecteur van het Marktwezen.
Rapport No 25/148/M. 1940 2/8

Op Woensdag j.l. 31 Juli 1940 ongeveer 12,15 uur passeerde ondergetekende met controleur v. d. Burg de standplaats van den vaste st. pl. houder No 141 genaamd P. Gootjes en troffen daar een ander persoon achter de stal aan.
Bij de vraag door v. d. Burg waar Gootjes was werd ons geantwoord die is eten, waarop v. d. Burg zeide dat is goed maar verder geen assistentie. Toen ik om ± 2 uur weder passeerde kwam Gootjes naar mij toe en vroeg mij af het niet geoorloofd was om even te eten en dat er dan een ander persoon achter stond. Hierop antwoordde ik voor eten was het goed maar verder niet want die persoon heeft Zaterdag ook geholpen met inpakken niet waar?
Toen schoot de heer Gootjes uit zijn rol en voegde mij luidkeels toe, dan moeten jullie naar allemaal gaan kijken, waarop ik hem attent maakte dat dit ook werd gedaan. Verder schreeuwde hij dat ik hem nog meer kon vertellen hieraan toevoegende begrijp je dat malle dwaas die je bent. Ik deelde Gootjes mede dat ik hiermede geen genoegen nam en er werk van zou maken. Hierop zeide hij pas maar op dat ik er geen werk van maak dwaas; kaartjes knipper en biertjes schenker verder volgde er wacht maar ik zal je wel eens op een avond je kop in elkaar slaan.
Bij dit gezegde heb ik hem geantwoord dat hij dit niet zou doen. Zulk een vreeselyk onbeschoft optreden Het document is een verslag van een incident op een markt, waarbij een handhaver ("ondergetekende") en een controleur (v.d. Burg) een overtreding constateren bij standplaats 141. De kern van het conflict draait om de aanwezigheid van een onbevoegd persoon ("assistentie") achter de marktkraam terwijl de houder, P. Gootjes, aan het eten was.

De tekst legt een snelle escalatie vast. Wat begint als een routinecontrole op de naleving van het marktreglement, ontaardt in een verbale confrontatie. Gootjes reageert defensief en agressief op de opmerking dat zijn assistent ook op zaterdag al werkzaamheden verrichtte. De beledigingen die Gootjes uit ("malle dwaas", "kaartjes knipper", "biertjes schenker") zijn bedoeld om de autoriteit en de maatschappelijke status van de marktbeambte te kleineren. Het incident eindigt met een expliciet fysiek dreigement ("kop in elkaar slaan"), wat de noodzaak voor de kwalificatie "Spoed" op het rapport verklaart. Dit rapport is geschreven op 31 juli 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de bezetting niet direct uit de tekst blijkt, is het een periode waarin de regels op de markt (distributie, vergunningen en aanwezigheid) zeer strikt werden gehandhaafd om zwarte handel en onregelmatigheden te voorkomen.

De frictie tussen de 'kleine zelfstandige' (de marktkraamhouder) en de controlerende ambtenaar is van alle tijden, maar de toon in dit document getuigt van een grote mate van frustratie en gebrek aan respect voor het gezag in een instabiele tijd. De term "kaartjes knipper" suggereert dat de beambte mogelijk ook belast was met het innen van marktgeld of staangeld, taken die door kooplui vaak als hinderlijk werden ervaren. Het document biedt een inkijkje in de dagelijkse spanningen op de Amsterdamse (of een vergelijkbare grote stad) marktpleinen tijdens de vroege oorlogsjaren. P. Gootjes Marktwezen