Medische verklaring / doktersattest. [Gedrukt briefhoofd:]
L. H. LEVIE
ARTS
DEURLOOSTRAAT 26
TEL. 92631
AMSTERDAM (Z.)

[Handgeschreven tekst, rechtsboven:]
26/6 '42

[Handgeschreven hoofdtekst:]
Uit gezondheidsoogpunt
mag Mw Jalowitz niet
op de markt staan.

[Handtekening: LHLevie]

[Handgeschreven aantekening linksonder in kader:]
V.K. 512 A.C.
Ingeschrevene is, volgens
Mw. Jalowitz gearresteerd
en naar Duitschland vervoerd Dit document is een medische verklaring afgegeven door de Joodse arts Louis Heijmans Levie. De tekst is kort en zakelijk: hij stelt dat mevrouw Jalowitz vanwege haar gezondheid niet "op de markt mag staan". In de context van juni 1942 was dit een cruciale verklaring. Joodse Amsterdammers waren in deze periode onderworpen aan steeds strengere beperkingen en mochten alleen nog handelen op speciaal aangewezen "Joodse markten". Een medische vrijstelling kon bedoeld zijn om haar te ontzien van zwaar werk of om een officiële status te behouden zonder de fysieke belasting van het marktwerk.

De tragiek van het document blijkt uit de latere aantekening in het kader linksonder. De afkorting "V.K." staat waarschijnlijk voor "Vertrekkaart", een administratief systeem (mogelijk van de Joodse Raad). De opmerking vermeldt dat de betreffende persoon ondanks de verklaring is gearresteerd en naar Duitsland is "vervoerd" (gedeporteerd). De formulering "volgens Mw. Jalowitz gearresteerd" kan erop duiden dat zij de bron van informatie was over een gezinslid, of dat de informatie over haar eigen arrestatie via administratieve weg is bevestigd. Dokter Louis Heijmans Levie (1912-1979) was een bekende huisarts in de Amsterdamse Rivierenbuurt. Tijdens de bezetting speelden artsen zoals hij een riskante maar belangrijke rol door verklaringen af te geven in de hoop patiënten te behoeden voor deportatie of de zogenaamde "Arbeitseinsatz".

Juni 1942 markeert een kantelpunt in de geschiedenis van de Jodenvervolging in Nederland; kort na de datum op dit briefje, in juli 1942, begonnen de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork en vervolgens naar de vernietigingskampen in bezet Polen ("Duitschland" in het toenmalige spraakgebruik). Dit document is een tastbaar bewijs van de wanhopige pogingen om via legale, medische weg aan de klauwen van de bezetter te ontkomen, wat voor velen uiteindelijk helaas tevergeefs bleek. A.C.