Getypte brief (doorslag of officiële kopie). 26 september 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Marktwezen, Amsterdam). Den Heer S. Hartog, Meerhuizenstraat 34, Amsterdam-Zuid. extra

VP/HG.

den Heer S. Hartog,
Meerhuizenstraat 34,
Amsterdam-Zuid.

Wijk 22A.

25/162/2 N.
26 September 1940.

Naar aanleiding van Uw verzoek om vrijstelling van be-
taling van marktgeld tijdens de periode, dat U niet met textiel-
goederen op de markt mocht staan deel ik U mede, dat dit verzoek
wordt afgewezen. De gevolgen van de maatregelen, welke in verband
met de tijdsomstandigheden noodig zijn, moeten door de burgers
individueel worden gedragen.

De Directeur, De kern van dit document is de afwijzing van een verzoek om kwijtschelding van marktgeld. De heer S. Hartog, een marktkoopman in textiel, mocht gedurende een bepaalde periode zijn nering niet uitoefenen. Hij heeft daarom gevraagd om de vaste lasten (het marktgeld) voor die periode niet te hoeven betalen.

De motivatie voor de afwijzing is opmerkelijk bureaucratisch en hardvochtig: de "gevolgen van de maatregelen" die voortvloeien uit de "tijdsomstandigheden" (een eufemisme voor de Duitse bezetting en de daaruit voortvloeiende beperkingen) dienen door burgers "individueel" te worden gedragen. De overheid stelt zich hier op het standpunt dat zij niet verantwoordelijk is voor de financiële schade die burgers lijden door (oorlogs)maatregelen. Dit document dateert van september 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode begon de bezetter, vaak via Nederlandse ambtelijke instanties, steeds striktere regels op te leggen aan de handel.

Hoewel de brief niet expliciet een reden geeft waarom de heer Hartog niet met textielgoederen op de markt mocht staan, is de naam 'Hartog' een veelvoorkomende Joodse achternaam en was de Meerhuizenstraat in de Amsterdamse Rivierenbuurt een straat met veel Joodse bewoners. In de vroege fase van de bezetting werden Joodse marktkooplieden al snel geconfronteerd met beperkende maatregelen, die uiteindelijk zouden leiden tot een totaal verbod voor Joden om op openbare markten te staan (september 1941). Dit document toont de kille, ambtelijke afhandeling van de economische nood waarin veel kleine zelfstandigen in die eerste oorlogsmaanden terechtkwamen. S. Hartog Marktwezen