Handgeschreven brief (verklikkingsbrief/klacht) 12 november 1940 "Een Bonavide Markt koopman" (anoniem) No 25/231/M. 1940 15/11

Amsterdam 12-11-'40

Mijnheer.

Gaarne bracht ik het volgende even onder uw aandacht.
Die H. van der Hoeve kort geleden een voorkeurs kaart gekregen
hebben en nu op den markt staat, doet met haar moeder
den handel die zij drijf samen, wat toch niet gemotieveerd
is, daar haar man bij den Lucht Bescherming is en
den man van haar Moeder in Duitschland werkzaam
is en teven van haar eenigste Zoon ook nog een inkomen
heeft want die is kleermaker, daar komt ook nog bij dat
die moeder hele dagen alleen bij den kar staat te
verkoopen, daar als wij een knecht laten verkoopen straf-
baar zijn. Het is voor ons Bonavide kooplui al zoo
moeilijk iets te verdienen, en deze vrouwen hebben
toch reeds al een inkomen van hunne mannen. Zou
u daar niet een regeling voor kunnen treffen.
Dankend teeken ik Hoogachtend:

Een Bonavide Markt koopman. * Inhoud: De schrijver, die zichzelf typeert als een "bonavide" (bonafide) marktkoopman, beklaagt zich over een zekere H. van der Hoeve en haar moeder. Zij hebben onlangs een voorkeurskaart (marktvergunning) gekregen, maar volgens de schrijver is dit onterecht. De argumentatie is dat zij al voldoende inkomsten hebben: de echtgenoot van de een zit bij de Luchtbescherming, de echtgenoot van de ander werkt in Duitsland, en er is nog een zoon die als kleermaker verdient. Bovendien wijst de schrijver op een vermeende onregelmatigheid: de moeder zou alleen bij de kar staan, terwijl andere kooplieden gestraft worden als zij een knecht alleen laten verkopen.
* Toon: De toon is rancuneus en misgunnend. De brief is een typisch voorbeeld van een 'verklikkingsbrief' waarbij economische jaloezie de drijfveer is. De schrijver probeert de autoriteiten te bewegen de vergunning in te trekken of aan te passen ten gunste van zichzelf.
* Schrijfstijl: De brief bevat diverse grammaticale fouten en spelfouten (zoals "drijf" in plaats van "drijft" of "drijven", "teven" in plaats van "tevens", en het herhaaldelijke "Bonavide" in plaats van "Bonafide"). Dit duidt op een schrijver uit de lagere sociale klasse of met een beperkte schoolopleiding. * Tijdsbeeld: De brief is geschreven in november 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode nam de schaarste toe en werd de concurrentie om legale handelsplaatsen op de markt grimmiger.
* Luchtbescherming & Duitsland: De vermelding van werk in de "Lucht Bescherming" (Luchtbeschermingsdienst) en werkzaamheden in "Duitsland" plaatst de brief direct in de oorlogscontext. Werken in Duitsland was in deze vroege fase van de oorlog vaak nog (semi-)vrijwillig voor werklozen of mensen die een hoger loon zochten.
* Verklikking: Tijdens de bezetting nam het aantal anonieme aangiftes en klachten bij overheidsinstanties enorm toe. Burgers gebruikten de nieuwe machten en regels vaak om persoonlijke vetes uit te vechten of om zakelijke concurrenten dwars te zitten. De overheid (in dit geval waarschijnlijk de marktmeester of de gemeente) werd hier gevraagd om als arbiter op te treden in een lokaal economisch conflict.