Donderdag 19 maart 1942 (Selectie van de belangrijkste koppen en artikelfragmenten)

Luchtgevechten boven Oostelijk front.
Engelsch-bolsjewistische vliegtuieverliezen van 1 Januari af.
VERLIEZEN AAN MENSCHEN.
BERLIJN, 18 Maart. (D.N.B.) — Naar het oppercommando der weermacht mededeelt, hebben Duitsche jagers boven enkele gevechtsgebieden van het Oostelijk front den strijd tegen de Engelsch-bolsjewistische luchtstrijdkrachten.

Australië’s premier over MacArthur’s benoeming.
OPNIEUW DEFENSIEVE KRIJG, ALDUS BERLIJN.
STOCKHOLM, 18 Maart (D. N. B.). — De Australische minister-president Curtin heeft, naar de Britische berichtendienst uit Canberra meldt, medegedeeld dat de benoeming van MacArthur tot opperbevelhebber in Australië, een gevolg is geweest van een verzoek der Australische regeering bij den President...

Zelfbestuur voor Litauen, Letland en Estland.
DECREET VAN ROSENBERG.
BERLIJN, 18 Maart. (D.N.B.). — „De inheemsche bevolking van het bezette gebied in het Oosten heeft gedurende den strijd voor de bevrijding van het land zooveel bewijzen van haar bereidheid tot samenwerking gegeven, dat het toestaan van een verregaand zelfbestuur mogelijk is", aldus wordt gezegd in een door minister Rosenberg voor het Rijkscommissariaat „Oostland" uitgevaardigd decreet. Bij dit decreet wordt in de districten Litauen, Letland en Estland een nieuwe regeling gegeven voor het bestuur met verantwoordelijke medewerking der landelijke autoriteiten.

JAPANSCHE TIJD OP OOST-JAVA.
Padang bezet.
SOERABAJA, 18 Maart. (Domei). — Met ingang van middernacht 19 op 20 Maart zullen in Oost-Java, met inbegrip van Soerabaja, de klokken gelijkgezet worden met die van Tokio. Op het oogenblik is de tijd hier anderhalf uur ten achter bij Tokio.

Verhoogde diplomatieke activiteit van Berlijn?
RIJKSHOOFDSTAD ZWIJGT.
BERLIJN, 18 Maart. — De A. N. P.-correspondent meldt: Op vragen naar de juistheid van geruchten over een binnenkort te verwachten „uitbreiding van het Driemogendhedenpact"... bewaarde de woordvoerder een stilzwijgen.

FRANSCH SCHOOLDICTEE OVER DE SOLIDARITEIT.
Door Colette geschreven en ook door haar aan een meisjesklasse gedicteerd.
(Van onzen Brusselschen correspondent) PARIJS, Maart. — Colette, de eenige stijl en stof van leven tintelende schrijfster van zoo menig boek, dat zuiver Fransch is en dat getuigt van een fijn menschelijke doorging heeft, Colette... * Bronkarakter: Dit is een typisch voorbeeld van een 'gelijkgeschakelde' krant tijdens de Tweede Wereldoorlog. De inhoud wordt gedomineerd door berichten van officiële Duitse persbureaus zoals het D.N.B. (Deutsches Nachrichtenbüro) en het Japanse Domei.
* Taalgebruik en Ideologie: De terminologie is ideologisch beladen. Er wordt gesproken over "Engelsch-bolsjewistische" verliezen en de Duitse inval in de Baltische staten wordt geframed als "bevrijding". De nadruk ligt consequent op militaire successen van de As-mogendheden (Duitsland en Japan) en op politieke hervormingen in de door hen bezette gebieden.
* Visuele elementen: De krant bevat foto's van de "Heldengedenkdag" in Berlijn, waarop Adolf Hitler aanwezig is, wat de nadruk op de cultus rond de Führer en de Duitse militaire traditie versterkt. De lay-out is zakelijk maar de koppen zijn groot en sturend.
* Onderwerpen: De focus ligt op drie fronten: het Oostfront (vliegtuieverliezen), de Pacific-oorlog (de val van Nederlands-Indië en de dreiging voor Australië) en de diplomatieke manoeuvres binnen de As-mogendheden. * Historisch moment: Maart 1942 was een kritieke fase in de oorlog. In de Pacific was de val van Nederlands-Indië (vrijwel voltooid met de bezetting van Java en Padang) een traumatische gebeurtenis voor de Nederlandse lezers, hoewel de krant dit vanuit een Japans/Duits perspectief moet brengen.
* Het Rijkscommissariaat Oostland: Het decreet van Rosenberg over 'zelfbestuur' in de Baltische staten was een tactische zet om lokale steun te winnen voor de strijd tegen de Sovjet-Unie. In werkelijkheid bleven deze gebieden onder strak nazi-toezicht en werden ze geëxploiteerd voor de Duitse oorlogseconomie.
* Het Riom-proces: Het artikel over Daladier en de duikbommenwerpers verwijst naar het proces van Riom, waarbij het Vichy-regime probeerde de schuld voor de Franse nederlaag van 1940 bij de leiders van de Derde Republiek te leggen.
* Bezetting in Nederland: Voor de Nederlandse burger die deze krant las, was het nieuws tussen de regels door vaak angstaanjagend: de definitieve bezetting van de kolonie in de Oost en de voortdurende strijd aan het verre Oostfront, waarvan de uitkomst op dat moment nog ongewis was.