Handgeschreven brief (verzoekschrift). 22 juli 1940. A. de Rooij, Ververstraat 36 (Amsterdam). De Inspecteur (vermoedelijk van de Marktwezen). [Linksboven, handgeschreven:]
28/54/5 M

[Middenboven, gestempeld en handgeschreven:]
Nº 28/54/6 M. 1940 26/7

[Rechtsboven:]
22 Juli 1940

Mijnheer de Inspecteur.

De door U aan mij gerichte waarschuwing voor het niet bezetten van mijn plaats op de Lindegracht, vindt zijn oorzaak daarin dat de aanvoer van producten waarmee ik altijd op de Lindegracht hebt gestaan niet meer worden aangevoerd. Toch heb ik altijd trouw mijn marktgeld betaald, toen zelfs met die barre winter, dat ik niet staan kon. Maar ik zou Uw willen verzoeken mij uitstel te geven tot de tijd aanbrukt dat ik weer een paar dagen in de week mijn plaats kan in nemen.

Hoog Achtend
A. de Rooij
Ververstraat 36 In deze brief reageert A. de Rooij op een officiële waarschuwing. De afzender heeft een vaste staanplaats op de markt aan de Lindegracht in Amsterdam, maar heeft deze recentelijk niet bezet. De reden die hiervoor wordt opgegeven is een gebrek aan aanvoer van de goederen die de koopman normaliter verkoopt.

De brief is een mengeling van een verweerschrift en een verzoek om clementie. De schrijver benadrukt zijn betrouwbaarheid als pachter door te wijzen op het feit dat hij altijd netjes het 'marktgeld' heeft betaald, zelfs tijdens de extreem zware winter waarin werken onmogelijk was. De toon is beleefd en nederig, passend bij de sociale verhoudingen van die tijd. Taalkundig valt op dat de schrijver enkele archaïsche vormen en kleine grammaticale foutjes gebruikt (zoals "aanbrukt" in plaats van "aanbreekt" en "ik hebt"), wat duidt op een eenvoudige achtergrond. De datum van de brief, 22 juli 1940, is zeer relevant. Nederland was op dat moment slechts twee maanden bezet door nazi-Duitsland. De genoemde "barre winter" verwijst naar de winter van 1939-1940, die de boeken in is gegaan als een van de koudste van de 20e eeuw.

Het feit dat de "producten niet meer worden aangevoerd" is een direct gevolg van de beginnende oorlogsomstandigheden. Door de bezetting, de ingestelde distributie en de ontregeling van de internationale handel ontstonden er al snel tekorten aan diverse goederen. Marktkooplieden waren afhankelijk van strenge regels: als men een toegewezen plek niet bezette, liep men het risico de vergunning kwijt te raken. Deze brief illustreert de directe impact van de vroege bezettingsjaren op het dagelijks brood van de Amsterdamse kleine ondernemer. A. de Rooij Marktwezen