Dienstbrief 21 september 1940 Gemeente Amsterdam, Dienst Marktwezen Secretaris van den Kooplieden- en Marktkramersbond "Mercurius" A.Z. Model No. 8a-5000-6-'40-1070

Marktwezen Amsterdam
Jan van Galenstraat 14 (West) vP/HG.

Telefoon 85151

Aan: den Heer Secretaris van den Kooplieden- en Marktkramersbond "Mercurius",
Nwe. Achtergracht 101,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 10.

Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

No: 29/8/2 M. Bijlagen: Datum: 21 September 1940.

Onderwerp:

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 15 dezer bericht ik U, dat aan het daarin vervatte verzoek om iemand, die niet de Nederlandsche Nationaliteit bezit, ~~voor~~ een vaste plaats op een der markten hier ter stede in ~~aanmerking~~ ^te doen komen^, niet voor inwilliging in aanmerking komt.

De Directeur,
[paraaf/handtekening] Het document is een officiële brief van het Amsterdamse Marktwezen, verzonden enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting. De kern van de brief is de afwijzing van een verzoek van de bond "Mercurius" om een marktplaats toe te kennen aan een persoon die niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt.

Opvallend is de tekstuele correctie in de laatste alinea. Er is handmatig ingegrepen in de getypte tekst: de woorden "voor" en "aanmerking" zijn doorgehaald en vervangen door de handgeschreven tussenvoeging "te doen komen". De zin loopt hierdoor grammaticaal beter, maar de strekking blijft onverbiddelijk: wie geen Nederlander is, krijgt geen vaste plek op de markt. Deze brief dateert van september 1940. Hoewel de brief strikt formeel spreekt over de "Nederlandsche Nationaliteit", moet dit gezien worden in het licht van de vroege bezettingsjaren. Direct na de inval in mei 1940 begonnen de Duitse autoriteiten, vaak met medewerking van het Nederlandse ambtelijk apparaat, met het uitsluiten van bepaalde groepen uit het openbare leven.

Het weren van niet-Nederlanders van de markten trof in deze periode vaak vluchtelingen (waaronder veel Joodse vluchtelingen uit Duitsland en Oost-Europa) die via de markthandel in hun levensonderhoud probeerden te voorzien. Niet lang na deze brief zouden de specifieke anti-Joodse maatregelen (zoals de ariërverklaring en het verbod voor Joden op markten) de uitsluiting nog verder formaliseren en radicaliseren. De bond "Mercurius" was een bekende belangenvereniging voor marktkooplieden in Amsterdam.