Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven). 23 september 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). De Secretaris van de Kooplieden- en Marktkramersbond "Mercurius". extra

vP/HG.

den Heer Secretaris van den Kooplieden-
en Marktkramersbond "Mercurius",
Nwe. Achtergracht 101,
Amsterdam-Centrum.

Wijk 10.
29/8/2 M. 23 September 1940.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 15 dezer bericht ik U,
dat het daarin vervatte verzoek om iemand, die niet de Neder-
landsche nationaliteit bezit, een vaste plaats op een der markten
hier ter stede te verleenen, niet voor inwilliging in aanmerking
komt.

De Directeur, In deze korte, zakelijke brief wijst de directeur van een Amsterdamse instantie (waarschijnlijk het Marktwezen) een verzoek van de vakbond "Mercurius" af. De vakbond had gevraagd om een vaste marktplaats toe te kennen aan een persoon die niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt.

De weigering is categorisch en onvoorwaardelijk. Het woord "niet" is door de schrijver onderstreept om de definitieve aard van de beslissing te benadrukken. Er wordt geen nadere inhoudelijke toelichting gegeven, behalve de verwijzing naar de nationaliteit van de aanvrager als uitsluitingsgrond. De brief is gedateerd op 23 september 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode begon de bezetter, vaak met medewerking van het Nederlandse ambtelijke apparaat, met het invoeren van beperkende maatregelen die bepaalde groepen uitsloten van het economische en openbare leven.

Hoewel de brief spreekt over de "Nederlandsche nationaliteit", moet dit gezien worden in het licht van de toenemende discriminatie. Veel Joodse vluchtelingen uit Duitsland en andere landen die in de jaren dertig naar Amsterdam waren gekomen, hadden geen Nederlandse nationaliteit. Door deze groep (en andere niet-Nederlanders) systematisch vaste staanplaatsen op markten te ontzeggen, werd hun de mogelijkheid ontnomen om in hun levensonderhoud te voorzien. Dit type administratieve uitsluiting vormde een voorbode van de latere, expliciet antisemitische verordeningen die Joden volledig van de markten en uit het economische leven zouden bannen. De Kooplieden- en Marktkramersbond "Mercurius" was in die tijd een belangrijke belangenbehartiger voor kleine zelfstandigen in de handel. M. Handgeschreven Marktwezen